Czym są tłuszcze trans?

Tłuszcze trans to utwardzone oleje roślinne, które powstają na skutek ich przemysłowego uwodornienia. Ma on na celu zmianę konsystencji olejów z płynnej na stałą i zwiększenie ich trwałości. Jak to się odbywa? W trakcie tego procesu oleje roślinne są wzbogacane cząsteczkami wodoru i poddawane działaniu bardzo wysokiej temperatury, w wyniku czego powstaje nowy związek – utwardzony kwas tłuszczowy. Tłuszcze trans powstają także pod wpływem obróbki termicznej olejów (np. podczas smażenia). Często mamy z nimi do czynienia w przypadku fast foodów, gdzie ten sam olej jest wielokrotnie wykorzystywany do smażenia.

Tłuszcze trans są dodawane głównie do produktów wysoko przetworzonych, o długim terminie przydatności do spożycia. Dzięki uwodornieniu (utwardzeniu), oleje roślinne stają się bardziej trwałe i mniej wrażliwe na działanie temperatury oraz światła. To umożliwia producentom wydłużenie przydatności produktów do spożycia.

Dlaczego tłuszcze trans są szkodliwe?

Choć same oleje roślinne nie są szkodliwe dla naszego organizmu, gdy poddamy je procesowi uwodornienia, stają się pod wieloma względami groźne dla naszego zdrowia. Powstałe w wyniku przemysłowego utwardzenia tłuszcze trans są odpowiedzialne m.in. za:

  • Zwiększenie poziomu „złego” cholesterolu i tym samym większe ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego (takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu)
  • Wzrost insulinoodporności i ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2
  • Wzrost masy ciała i spowolnienie metabolizmu tkanki tłuszczowej
  • Ponad dwukrotne zwiększenie ryzyka niepłodności na skutek zaburzeń owulacji
  • Obniżenie stężenia „dobrego” cholesterolu i zwiększenie stężenia triglicerydów, co przekłada się na większe ryzyko choroby niedokrwiennej serca
  • Tłuszcze trans mogą być również szkodliwe dla kobiet w ciąży oraz rozwijającego się dziecka. 
  • Duża ilość tłuszczów trans w diecie może mieć również wpływ na większe ryzyko wystąpienia depresji.

W jakich produktach znajdują się tłuszcze trans?

Szkodliwe, przemysłowo wyprodukowane tłuszcze trans występują z reguły w produktach wysoko przetworzonych. Najczęściej są stosowane po to, by utrzymać stałą postać produktu (jak ma to miejsce w przypadku margaryny) lub w celu wydłużenia terminu przydatności do spożycia. Najgroźniejsze dla zdrowia są te produkty, które mają w składzie tłuszcz piekarniczy lub cukierniczy. Problem polega na tym, że w Polsce nie ma obowiązku informowania o ilości tłuszczów trans w składzie. Wskazówką mogą być jednak produkty, które są sztucznie "utwardzone", mają bardzo długi termin przydatności do spożycia, a także produkty, które  nie zawierają cholesterolu. W tych ostatnich bardzo często tłuszcze zwierzęce są zastępowane właśnie utwardzonymi olejami roślinnymi.

Sprawdź, jakie produkty zawierają tłuszcze trans >>>