I film wyreżyserowany przez Davida Blaira „303.Bitwa o Anglię”, i ten – reżyserowany przez Denisa Delicia „Dywizjon 303. Historia prawdziwa”  są w zgodzie z historią. Przybliżają nam postaci pilotów legendarnego Dywizjonu 303, do tej pory znanych m.in. z książki-reportażu Arkadego Fiedlera „Dywizjon 303”.

Spróbuję porównać te filmy.

Anglicy dla wzmocnienia efektów specjalnych skorzystali z archiwów RAF-u. W kilku scenach wykorzystali autentyczne sekwencje filmowe z wojennych kronik. Za to Polacy – do sekwencji walk powietrznych zatrudnili firmę Artura Borowca – Deepflame i udało się uzyskać efekty  łudząco przypominające  te autentyczne, realistyczne, choć zostały wygenerowane komputerowo.  

Jedna i druga ekipa starała się zachować równowagę między powagą a komizmem. Udało się pokazać naszych pilotów nie tylko jako bohaterów, ale również  jako mężczyzn z krwi i kości, próbujących radzić sobie z wojennymi traumami, z brakiem informacji na temat bliskich, którzy zostali w okupowanej Polsce. To znaczący plus dla obydwu ekip. W scenariuszu nie zabrakło scen humorystycznych, np. badanie u okulisty, sceny w pubie, wizyta króla Jerzego VI w bazie Dywizjonu 303 w Northolt, gdy nagle okazuje się, że „wszyscy jesteśmy Polakami, bo być Polakiem to stan ducha”.

Polscy piloci słynęli z brawury, o ich momentami szaleńczym  sposobie pilotażu Anglicy mówi: „podniebny cyrk”. Potrafili zbliżyć się w powietrzu do samolotów niemieckich na odległość zaledwie 50 metrów, ostrzelać maszynę wroga i odskoczyć, by nie wpaść na płonący samolot. To byli młodzi mężczyźni, doskonale wykształceni, w końcu skończyli elitarną szkołę Orląt w Dęblinie, gdzie szkolili ich m.in. Zdzisław Krasnodębski „Król” i Witold Urbanowicz „Kobra” – ich dowódcy w Anglii. Jan Donald Zumbach, Witold „Tolo” Łokuciewski, Mirosław „Ox” Ferić, Ludwik Paszkiewicz  i inni doskonale się znali i lubili. I to w polskiej wersji pięknie zagrało. To widać i czuć, że ekipa aktorska – Piotr Adamczyk (Urbanowicz), Zakościelny (Zumbach), Wieczorkowski (Paszkiewicz), Królikowski (Łokuciewski), Kwiatkowski (Ferić) i pozostali  – stworzyli na planie filmowym team. Razem walczą, razem odpoczywają, razem się bawią. W wersji angielskiej – nie jest to już takie oczywiste. I Piotr Adamczyk jest Witoldem Urbanowiczem bardziej ludzkim, niż obsadzony w tej roli – i z lekka sztywny – Marcin Dorociński. Chociaż z drugiej strony… na Dorocińskim sinostalowy mundur lotnika leży zdecydowanie lepiej. Pasuje do aktora jakby się w nim urodził. Ale już z gry Iwana Rheona i Macieja Zakościelnego – obydwaj wcielili się w postać Jana Zumbacha – z tego porównania na prowadzenie zdecydowanie wychodzi Zakościelny. Ma tę nieuchwytną nić sowizdrzalstwa, finezyjnego szaleństwa jaka odznaczał  się Zumbach. W filmie angielskim ( „303.Bitwa o Anglię” )  za to ciekawiej wypada postać  dowódcy-opiekuna naszego Dywizjonu – Kanadyjczyka, Johna Kenta „Kentowskiego” (w roli tej Milo Gibson, syn Mela). W polskiej wersji (Dywizjon 303) – rola ta przypadła Marcinowi Kwaśnemu. 

W obydwu filmach pojawiają się wątki romansowe. Anglicy wprowadzili postać Phyllis Lambert (Stefanie Martini) pracującej w kobiecej lotniczej służbie pomocniczej zauroczonej Zumbachem.  W wersji polskiej romans z Zumbachem ma Victoria Brown (Cara Theobold) z wydziału propagandy.   Pojawia się też wątek Jagody  Kochan, ukochanej Zumbacha, która była inżynierem i konstruktorem silników samolotowych. Wojna rozdzieliła kochanków. W tej roli śliczna Anna Prus, jakby żywcem przeniesiona z przedwojennych filmów.  

I jeszcze na koniec zdanie o języku używanym w dwóch filmach. Angielski, jakim komunikują się piloci  jest kulawy. I to jest prawdziwe, w końcu nie trafili na Wyspy, by studiować Szekspira! Za to zdubbingowany polski  w wersji angielskiej jest cokolwiek dziwny, i trochę drażni. Ale to drobiażdżek.

Podsumowując - w mojej ocenie filmy wychodzą na remis. I polecam – obejrzyjcie obydwa.  

„303. Bitwa o Anglię”, reż. David Blair, w rolach głównych: Marcin Dorociński, Filip Pławiak, Iwan Rheon, Milo Gibson, Adrian Zaremba, Stefanie Martini, czas trwania: 105 min, dystr. Kino Świat

„Dywizjon 303. Historia prawdziwa”, reż. Denis Delić, w rolach głównych: Piotr Adamczyk, Maciej Zakościelny, Antoni Królikowski, Krzysztof Kwiatkowski, Marcin Kwaśny, Anna Prus, czas trwania: 99 min, dystr. Mówi Serwis