Idąc za radą pedagogów i psychologów dziecięcych, kształtowanie społecznej odpowiedzialności wśród tak delikatnej grupy docelowej, jaką są dzieci, powinno się przeprowadzać stopniowo.

1. Powierzaj dziecku określone zadania, dostosowane do jego możliwości i zainteresowań

Mało wymagające zadania już od najmłodszych lat powinny stopniowo uczyć dziecko odpowiedzialności. Stawianie przed dzieckiem małych celów i wsparcie w ich realizacji to doskonały początek nauki krytycznego myślenia, pokazywania rezultatów danych decyzji i działań. To także dobry sposób na rozwijanie zainteresowań i kształtowanie umiejętności potrzebnych przy większych wyzwaniach, takich jak: podejmowanie decyzji, akceptacja porażek itp.
– Warto, by dziecko doświadczyło skutków swoich zachowań – wtedy ma szansę na odczucie ich na „własnej skórze” i wyciąganie wniosków z własnych błędów. Istotne jest też, aby miało wybór różnych rozwiązań. Wówczas dajemy mu szansę na to, że nauczy się samodzielności, a także będzie miało poczucie, iż jest odpowiedzialne za coś, co wybrało – tłumaczy Bożena Ober, pedagog, przedstawiciel Fundacji Młodzieżowej Przedsiębiorczości.

2.  Z biegiem czasu, stopniowo zwiększaj zakres obowiązków dziecka

Zwiększanie odpowiedzialności jest niezwykle ważne, ale powinno odbywać się stopniowo. Powierzając dziecku zadania wymagające coraz większego zaangażowania, pokazujemy nasze zaufanie oraz budujemy w nim przekonanie, że poradzi sobie z kolejnymi, być może trudniejszymi wyzwaniami. W miarę dorastania, warto zacząć zwracać również uwagę na jakość wykonanego zadania i jego wpływ na otoczenie.

3. Dawaj dobry przykład

Dom i rodzina to pierwsze miejsce, w którym kształtuje się u dziecka odpowiedzialność społeczna. To tam zaczyna ono dostrzegać problemy najbliższego otoczenia, którym  w głównej mierze są właśnie domownicy. Dzieci, obserwując zachowania swoich rodziców i ważnych dla siebie dorosłych (np. babcia, dziadek, wujek, rodzeństwo), przejmują od nich wzorce zachowania i stosunek do otaczającego świata.
– Z mojego wieloletniego doświadczenia pedagogicznego i terapeutycznego wynika, że dziecko wychowujące się w rodzinie, w której postawy prospołeczne są codziennością, raczej rzadko przejmuje inne sposoby zachowań. Bardzo istotna jest odpowiedzialność nas, osób dorosłych oraz współdziałanie w tym zakresie rodziny, szkoły, rówieśników i środowiska – mówi Bożena Ober.

4. Rozmawiaj o rzeczach trudnych

Aby dziecko rozumiało i zdawało sobie sprawę z problemów, które dotykają jego otoczenie, powinno mieć świadomość, że takie problemy istnieją. Maluch zaczyna zadawać trudne pytania już w wieku przedszkolnym, ważne jest zatem, aby odpowiedzi na nie czerpał od rodziców, a nie z przekazu medialnego, w którym przepływ informacji rządzi się własnymi prawami. Rozmowa z dzieckiem powinna być rzetelna i konkretna, ale również dostosowana do jego wieku. Zwracajmy uwagę dziecka na to, że pewne rzeczy nie powinny mieć miejsca i uwrażliwiajmy na ludzką krzywdę. Pytajmy o jego propozycję rozwiązań, pokazując tym samym, że i ono ma wpływ na to, co go otacza. Widząc starszą, schorowaną osobę tłumaczmy, że potrzebuje ona pomocy, ale też argumentujmy dlaczego i podsuwajmy pewne rozwiązania w postaci niewielkich, ale wartościowych czynów. Może być to na przykład zaoferowanie wyniesienia śmieci czy pomoc  w zakupach.

5. Wspieraj w działaniu

W trakcie dorastania i dojrzewania rozwija się motywacja dziecka do podejmowania działań na rzecz innych. Potrzeba działania i pomocy opiera się często na naturalnych odruchach serca, które dają szansę na doświadczenie radości i satysfakcji z przeprowadzonych inicjatyw. Wolontariat jest szczególny, dzięki różnym formom solidarności i działania na rzecz innych promuje i uwrażliwia młodych ludzi na potrzeby drugiego człowieka. Warto wspomagać młodzież w działaniu, m.in. poprzez podsuwanie pomysłów, inspiracji, współpracując z nią lub doceniając jej pracę.

Kształtowanie w dzieciach odpowiedzialności społecznej i uwrażliwianie na ludzką krzywdę jest niezwykle ważną kwestią w obecnych czasach. Odpowiednie podejście dorosłych  wychowanie dzieci w duchu przeświadczenia, że warto angażować się na rzecz innych, może zaprocentować w przyszłości świadomym i gotowym do działania społeczeństwem.

Materiał przygotowany we wsparciu Pani Pedagog Bożeny Ober, pedagoga przedstawiciela Fundacji Młodzieżowej Przedsiębiorczości.