1. Dług dziedziczony w spadku po krewnym 

Zmarła moja ciotka, która poza mną nie miała innej rodziny. Niestety, w spadku po niej został jedynie niespłacony duży kredyt i niezapłacone rachunki. 

Co możesz zrobić? Od października 2015 r. spadkobierca nie może dopłacać z własnego majątku do długów spadkowych. Jeśli jednak wiadomo, że zmarły nie pozostawił nic, co ma wartość, bezpieczniej spadek odrzucić. W tym celu w ciągu 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy złóż oświadczenie przed notariuszem lub sądem rejonowym właściwym dla twojego miejsca zamieszkania. Jeżeli masz dzieci, to one (zamiast ciebie) będą powołane do dziedziczenia. Dlatego one także powinny odrzucić spadek. Jeśli są pełnoletnie, muszą to zrobić samodzielnie. Mają na to pół roku od dnia, w którym ty złożyłaś oświadczenie o odrzuceniu spadku. Jeśli nie mają 18 lat, musisz wystąpić do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na złożenie w ich imieniu oświadczenia o odrzuceniu spadku.   

2. Zapomniane rachunki za telewizję kablową

Dostałam od firmy windykacyjnej wezwanie do opłacenia rachunku za telewizję kablową sprzed pięciu lat. Być może o nim zapomniałam, ale dostawca usług nigdy nie upominał się o zapłatę.
 

Co możesz zrobić? Sprawdź wyciągi z konta i domowe archiwum rachunków. Może się okazać, że znajdziesz potwierdzenie zapłaty. Zdarzają się bowiem błędy, gdy firmy przekazują do windykacji całe pakiety długów, wśród nich takie, których... nie ma. W takiej sytuacji wystarczy przedstawić potwierdzenie zapłaty. Jeśli rachunku nie zapłaciłaś, powinnaś go uregulować. Warto jednak wiedzieć, że roszczenia o świadczenia okresowe (np. opłaty za TV, telefon) przedawniają się po 3 latach. Po tym czasie dłużnik może odmówić zapłaty, ale pod warunkiem, że przez ten czas wierzyciel nie domagał się od niego pieniędzy, a on sam nie uznał długu (nie potwierdził go 
np. w rozmowie z windykatorem). Należy wówczas powołać się na fakt przedawnienia, składając odpowiednie oświadczenie.

 3. Zaległy czynsz za mieszkanie rodziców

Administracja mieszkania komunalnego, w którym mieszkają moi rodzice, wysłała mi wezwanie do zapłaty zaległego czynszu. Ja tam nie mieszkam, jestem tylko zameldowana. 

Co możesz zrobić? Za opłaty czynszu odpowiedzialny jest nie tylko najemca, także  wszystkie osoby dorosłe zamieszkujące razem z nim. Administracja uznaje fakt zameldowania za równoznaczny z zamieszkaniem. Co więcej, odpowiedzialność za zapłatę czynszu jest solidarna: właściciel mieszkania (np. gmina) może żądać spłaty długu od wszystkich pełnoletnich osób, które w nim mieszkają, albo tylko od jednej – tej, która jest wypłacalna. Jedyny sposób, by na przyszłość uniknąć odpowiedzialności za ten dług, to wymeldowanie się.  

4. Niezapłacony mandat zagraniczny

Byłam na urlopie w Chorwacji. Gdy zwiedzałam Zagrzeb, zaparkowałam w niedozwolonym miejscu. O mandacie dowiedziałam się, gdy przyszło wezwanie od chorwackiej firmy prawnej. 

Co możesz zrobić? Warto wiedzieć, że zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE z marca tego roku obywatel państwa europejskiego jest zobowiązany zapłacić tylko ten mandat, który zostanie zatwierdzony w Polsce, przez polski sąd. Jeśli otrzymasz niepotwierdzony nakaz zapłaty z zagranicznej firmy windykacyjnej lub kancelarii prawnej, zwrócić się do organu, który go wystawił (zwykle jest to miejscowa policja) z prośbą o wyjaśnienie. Zdarzają się wezwania wysyłane przez oszustów. Z drugiej strony lepiej takiego mandatu nie ignorować, bo jeśli jest prawdziwy, podczas kolejnej wizyty w tym kraju możesz mieć spore nieprzyjemności.  

5. Zadłużenie na karcie kredytowej

Przez kilka lat korzystałam z karty kredytowej, a bank systematycznie zwiększał mi limit zadłużenia. Nim się zorientowałam, dług urósł do 3 tysięcy zł. Obawiam się, że nie będę w stanie go spłacić.

Co możesz zrobić? Możesz spłacać tylko kwotę minimalną, ale kredyt na karcie jest bardzo drogi, o ile nie najdroższy z dostępnych na rynku. Spłata będzie trwała długo i kwota zapłaconych odsetek w końcu przekroczy wartość zadłużenia. Warto w takiej sytuacji wystąpić do banku z wnioskiem o rozłożenie zadłużenia na karcie na raty (banki często same to oferują). Wówczas, zamiast odsetek liczonych od kredytu na karcie, liczone będzie oprocentowanie takie, jak dla kredytu gotówkowego  – niższe nawet o połowę. Inny sposób to skonsolidowanie zadłużenia – skorzystanie z oferty innego banku, który spłaci kartę i dodatkowo udzieli kredytu na dowolny inny cel. Ale uwaga, dobrze policz, czy wybrana oferta się opłaci. Może się okazać, że rata będzie niska, ale czas spłaty bardzo się wydłuży i faktycznie zapłacisz więcej.

6. Zaległe raty kredytu hipotecznego

Zaciągnęłam kredyt hipoteczny, żeby kupić mieszkanie. Przez kilkanaście lat spłacałam raty w terminie, ale teraz moja sytuacja bardzo się pogorszyła i zalegam już z drugą ratą. Dowiedziałam się, że jeśli nie zapłacę trzeciej z kolei, bank może wypowiedzieć umowę. I jeżeli nie spłacę od razu pozostałej kwoty kredytu, zabierze mi mieszkanie.  

Co możesz zrobić? Zgodnie z prawem bank może cię wezwać do spłaty pozostałej części kapitałowej, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Jednocześ- nie jednak masz prawo się ubiegać o restrukturyzację kredytu. Wniosek w tej sprawie powinnaś złożyć w ciągu 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania do zapłaty. Jeśli twoja trudna sytuacja finansowa jest przejściowa (np. spowodowana chorobą lub utratą pracy), bank powinien uwzględnić twój wniosek i zaproponować rozwiązanie. Może nim być czasowe zmniejszenie rat (np. przez pół roku będziesz płaciła tylko połowę raty) albo wydłużenie okresu kredytowania, które również spowoduje, że kwota rat będzie niższa (choć w ogólnym bilansie koszty kredytu będą wyższe). Niektóre banki dają możliwość karencji, czyli zawieszania spłaty kapitału nawet do 36 miesięcy (przez ten czas płacisz jedynie odsetki). Co ważne, restrukturyzacja dokonywana jest na warunkach uzgodnionych przez obie strony: kredytodawcę i kredytobiorcę. To oznacza, że możesz negocjować zaproponowane rozwiązanie, nie musisz się godzić na pierwszą przedstawioną ci propozycję. Najważniejsze jest jednak to, aby nie czekać, aż bank upomni się o zapłatę, ale od razu zapytać o możliwość restrukturyzacji. 

7. Dług, który trafił do komornika

Nie miałam pojęcia o tym, że mój mąż zaciągnął pożyczkę w parabanku i jej nie spłacił. Teraz wyjechał za granicę i mam z nim ograniczony kontakt. O długu dowiedziałam się dopiero od komornika, który zajął oszczędności na moim koncie, przyszedł do naszego mieszkania i zapowiedział, że zajmie także znaj-
dujące się w nim sprzęty.
  

Co możesz zrobić? Taka sytuacja mogła się zdarzyć, bo instytucje finansowe typu parabanki, udzielając pożyczki, nie żądają zgody małżonka (bank takiej zgody zwykle wymaga). Jeśli pożyczka nie jest spłacana i nie ma odzewu na wysyłane wezwania do zapłaty, często kierują sprawę do e-Sądu rozpatrującego sprawy w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Procedura w e-Sądzie jest uproszczona, bez postępowania dowodowego. Jeśli osoba pozwana nie odbierze korespondencji z nakazem zapłaty i nie wniesie sprzeciwu, nakaz ten będzie prawomocny i sprawa od razu trafi do komornika. Komornik powinien jednak egzekwować dług jedynie z majątku osobistego dłużnika i tylko z jego dochodów. Jeśli pożyczki nie zaciągałaś,  a pieniądze nie zostały przeznaczone na zaspokojenie waszych wspólnych potrzeb, nie odpowiadasz za ten dług. Powinnaś wystąpić do komornika z wnioskiem o umorzenie egzekucji z twojego majątku i majątku wspólnego. Jeśli to się okaże nieskuteczne, złóż do sądu skargę na czynności komornika, wykazując, że ruchomości (wyposażenie mieszkania) są waszym majątkiem wspólnym. Komornik może egzekwować dług z majątku małżonka, a z majątku wspólnego tylko wtedy, gdy zezwoli mu na to sąd (uzyska klauzulę wykonalności przeciw małżonkowi dłużnika).

Kiedy długi mogą się przedawnić?

●Przedawnienie długu nie oznacza, że dług znika, ale że dłużnik nie ma już obowiązku go spłacać. Okresy przedawnienia zależą od rodzaju wierzytelności.
●2 lata: długi z tytułu umów cywilnoprawnych (np. umowa-zlecenie).
●3 lata: zadłużenie na karcie kredytowej, z tytułu ubezpieczenia, niezapłacony mandat, niespłacona rata kredytu.
●5 lat: niezapłacony podatek dochodowy, składki ZUS (wymagane po 2012 r.). 
●10 lat: długi spadkowe, roszczenia potwierdzone wyrokiem sądu. Bieg przedawnienia zostanie przerwany, jeśli wierzyciel wystąpi do sądu, dłużnik uzna swój dług lub gdy się rozpocznie mediacja. Przedawnienie nie jest uznawane automatycznie, a dopiero na wniosek dłużnika. To znaczy, że wierzyciel lub firma windykacyjna ma prawo domagać się spłaty przedawnionego długu, może też uzyskać sądowy nakaz zapłaty. Jeśli zapłacisz przedawniony dług, nie masz prawa domagać się zwrotu pieniędzy.