Zdrowy język jest jasnoróżowy, wilgotny, sprężysty, pozbawiony nalotu i pokryty małymi brodawkami. Jego wygląd zmienia się jednak, gdy nasze zdrowie zaczyna szwankować. – Jest to znakomite narzędzie diagnostyczne – mówi lek. dent. Aleks Charniuk ze Stankowscy & Białach Stomatologia w Poznaniu. – Pozwala wykryć różnego rodzaju problemy zdrowotne. Wówczas pojawiają się na nim krostki, plamki, bruzdy, pokrywa się nalotem, piecze lub boli. Przyjrzyj się więc swojemu językowi. I sprawdź, co ci dolega.

Malinowy kolor

Czerwone zabarwienie języka występuje przy niedoborze żelaza, kwasu foliowego oraz witaminy B12. Przyczyną takiego odcienia języka może być także reakcja alergiczna na gluten, a nawet stres. Warto więc wykonać badania krwi w kierunku niedokrwistości albo nietolerancji glutenu – dostępny jest już test domowy, który po 10 minutach diagnozuje ten problem zdrowotny.

Nalot na powierzchni

Jeśli jest białawy, delikatny, nie ma powodu do obaw: to wynik pracy brodawek smakowych i bakterii rozkładających resztki pokarmu. Ale biały, gruby nalot może świadczyć o infekcji grzybiczej (nierzadko występuje np. po antybiotykoterapii) lub chorobie pasożytniczej. Jeśli dodatkowo czujesz się osłabiona, masz wzdęcia, cierpisz na bóle głowy i nieprzyjemny zapach z ust – idź do lekarza, być może trzeba będzie wykonać badanie kału w kierunku drożdżaków i/lub pasożytów.
Żółtawe zabarwienie może wynikać z picia dużych ilości kawy lub jedzenia pikantnych potraw. Ale bywa też objawem refluksu żołądkowo-jelitowego lub choroby wrzodowej żołądka. Odstaw więc na jakiś czas kawę oraz przyprawy i zobacz, czy kolor języka wróci do normy. Jeśli nie, a w dodatku męczy cię chrypka, zgaga, cierpisz na stany zapalne gardła (czyli inne objawy refluksu), wybierz się do gastrologa i opowiedz mu o tych objawach.
Innego rodzaju nietypowe zabarwienie nalotu, np. fioletowe, szare, brązowe, może wystąpić podczas przyjmowania różnego rodzaju leków. Jeśli jednak po terapii kolor nie wróci do normy, warto porozmawiać o tym z lekarzem.

Pęknięcia i rowki

Mogą świadczyć o zaburzeniach w pracy układu nerwowego, zmianach w jelicie grubym i niedoborach żywieniowych. „Widoczne na języku pęknięcia sygnalizują brak energii w tych organach wewnętrznych, którym odpowiadają miejsca ich występowania”, pisze Marek Zaremba, dyplomowany dietoterapeuta, specjalista medycyny komórkowej (patrz: mapa narządów na poprzedniej stronie). Brak energii (w medycynie chińskiej – Qi) oznacza, w dużym uproszczeniu, osłabienie konkretnego organu. Jeżeli więc popękanie występuje np. u nasady języka, warto ocenić pracę nerek.

Odciski zębów lub „falbanka” na brzegach

Bywają objawem schorzeń tarczycy lub dróg żółciowych. Poproś więc lekarza o skierowanie na oznaczenie poziomu TSH, hormonu regulującego pracę tarczycy. Jeśli się okaże, że pracuje ona prawidłowo, warto się udać do gastrologa, aby ocenił działanie gruczołów trawiennych: wątroby, trzustki, dróg żółciowych.
Uwaga! O niedoczynności tarczycy lub o chorobie Hashimoto mogą świadczyć także czerwone kropki rozsiane na całej powierzchni języka.

Bruzda biegnąca przed środek

Jak pisze światowej sławy dietetyczka Gillian Mc Keith, widoczne wzdłuż języka „pęknięcie” oznacza osłabienie żołądka i problemy z trawieniem. Być może warto więc przez jakiś czas stosować lekkostrawną dietę, aby odciążyć żołądek, przyjmować probiotyki (co wzmocni jelita) i obserwować uważniej samopoczucie. Jeśli się nie poprawi, warto porozmawiać o tym z lekarzem.

Ból i nadwrażliwość

Bolący język, czyli glossitis, często świadczy o tzw. pierwotnym zakażeniu. Może być ono spowodowane przez wirusy, bakterie lub grzyby albo przez uraz mechaniczny (np. powoduje je często źle wykonane wypełnienie albo proteza zębowa). Język bywa też nadwrażliwy lub bolesny, gdy w organizmie dochodzi do niedoborów witamin i minerałów, np. żelaza lub witaminy B12, przy niedokrwistości lub podczas rozwijającej się choroby nowotworowej. Warto więc się udać do stomatologa i skontrolować stan zdrowia jamy ustnej oraz do lekarza pierwszego kontaktu, aby wykonać podstawowe badania krwi.

Pieczenie, suchość lub mrowienie

Odczucie pieczenia w jamie ustnej to tzw. BMS, czyli z ang. burning mouth syndrom. Czasami towarzyszy mu również wrażenie mrowienia, drętwienia i suchości w ustach. Objawy te mogą towarzyszyć rozwijającej się cukrzycy, ale często dotykają także kobiety w okresie menopauzalnym, palaczy, również pojawiają się podczas przyjmowania niektórych leków. Jeśli piecze cię język i jednocześnie masz biały nalot, koniecznie zbadaj poziom glukozy we krwi (norma na czczo to 100 mg/dl).

Obrzęk

Język może spuchnąć przy zapaleniu gardła. Ale jeśli obrzęk nie towarzyszy infekcji i utrzymuje się długo, może świadczyć także
o chorobach ogólnoustrojowych – niedoczynności tarczycy, anemii, a nawet białaczce czy nowotworze języka. Jest to więc objaw, który powinien cię skłonić do jak najszybszej wizyty u lekarza.
Uwaga! Nagle puchnący język może być objawem reakcji alergicznej. Należy jak najszybciej udać się na pogotowie lub do szpitala!

To ciekawe...

  • Specjaliści medycyny Wschodu stawiają diagnozę, sprawdzając puls pacjenta i oceniając wygląd jego języka. Ich zdaniem to co można na nim zobaczyć jest obrazem zdrowia całego organizmu.
  • W jamie ustnej żyje 20 mld bakterii, ale po 24 godzinach bez szczotkowania ich liczba wzrasta do 100 mld. Pozbądź się ich, regularnie dbając o higienę języka. Co dzięki temu zyskasz?
  1. Lepszą odporność: czyszczenie języka jest szczególnie istotne podczas infekcji, przeziębień. W ten sposób pozbywasz się toksyn i bakterii, które wniknęłyby do wnętrza organizmu.
  2. Świeży oddech: jak wynika z badań, za 90 proc. przypadków przykrego zapachu z jamy ustnej odpowiedzialne są mikroby.
  3. zasiedlające język. Zlikwiduj je, a problem minie.
  4. Zdrowe serce: bakterie w jamie ustnej szkodzą układowi krążenia. Dzięki szczoteczce i paście możesz chorobom serca.