Tekst Agnieszka Mucha

Zbytnia bezpośredniość

OBJAWY
Proponujesz wszystkim, bez względu na wiek i płeć: „Mówmy sobie po imieniu”. Wchodzisz pierwsza do windy albo pokoju.
CO MYŚLĄ LUDZIE
Niewychowana! Nie jestem jej koleżanką. Nie ma za grosz szacunku do starszych.
DIAGNOZA
To częste zachowanie osób przebywających w międzynarodowym środowisku, gdzie panują kumpelskie zasady. Przenoszą je potem bezrefleksyjnie w inne miejsca. Bywa, że dobre maniery ignorują także ci, którzy mają trudności z akceptacją własnego wieku: nie chcą dojrzewać.
ZALECANE LEKARSTWO
Jeżeli nie chcesz, by przylgnęła do ciebie etykietka niewychowanej ignorantki, musisz poznać zasady savoir-vivre’u i wprowadzić je w życie. Wypisz na kartce, kto proponuje przejście na ty, kto się komu powinien pierwszy ukłonić. I stosuj je każdego dnia.

Trudności z rozpoznawaniem twarzy

OBJAWY
Nie kłaniasz się sąsiadom, których spotykasz na poczcie albo w sklepie. Jesteś w stanie rozpoznać ich tylko wtedy, kiedy stoją przed własnym domem albo siedzą w samochodzie, który parkuje obok twojego od pięciu lat. Nawet własnego szefa ignorujesz na ulicy, kiedy jest ubrany w sweter, a nie garnitur.
CO MYŚLĄ LUDZIE
Zadziera nosa, nie zwraca uwagi na takich jak ja. Ale niewychowana. Jak tak może udawać, że mnie nie zna?
DIAGNOZA
Przyczyn może być bardzo wiele. Słaby wzrok. Brak pamięci wzrokowej. A nawet prozopagnozja, czyli choroba zwana ślepotą twarzy. Może być dziedziczna lub powstawać wskutek uszkodzenia prawej półkuli mózgu. Szacuje się, że dwa procent z nas może ją mieć. Choruje na nią m.in. Brat Pitt, który w wywiadzie do magazynu „Esquire” mówił: „Ludzie mnie nienawidzą i myślą, że ich nie szanuję”. Problemy z rozpoznawaniem twarzy występują także w niektórych typach ADHD. Najczęściej jest to jednak po prostu wynik nieuważności i trudności ze skoncentrowaniem podczas zapamiętywania.
ZALECANE LEKARSTWO
Przestań kojarzyć ludzi z miejscami, w których ich widujesz. Traktuj to jak ćwiczenie na spostrzegawczość. Zamiast myśleć „właścicielka zielonego forda” albo „sąsiadka spod szóstki”, poszukaj czegoś najbardziej dla tej kobiety charakterystycznego. Długi nos? Duże czarne oczy? Na wszelki wypadek kłaniaj się wszystkim na swojej ulicy czy klatce schodowej. Najwyżej zadziwisz kogoś, kto jest tam pierwszy raz w życiu. Lepsze to, niż uchodzić za niewychowaną. A jeżeli nie jesteś pewna, skąd znasz daną osobę, nie ryzykuj i nie zaczynaj rozmowy z nią o pracy albo o awarii jej samochodu. Mów o czymś neutralnym, choćby o pogodzie. I nasłuchuj informacji, które pomogą ci zidentyfikować rozmówcę. Aby się przekonać, czy faktycznie masz problemy z rozpoznawaniem twarzy, możesz zrobić test na anglojęzycznej stronie, przygotowanej m.in. przez specjalistów z Harvarda: https:// www.faceblind.org/facetests/index.php

Nadmierna grzeczność

OBJAWY
Twoje ulubione sformułowanie to: „Ja się dostosuję”. Nie proponujesz miejsca czy godziny spotkania, pytasz za to: „A tobie jak pasuje?”. Stoisz w drzwiach przez trzy minuty, żeby przepuścić przodem szefową, która dopiero majaczy na horyzoncie. Bez protestu przyjmujesz nawet najbardziej absurdalne polecenia służbowe i prośby znajomych, budząc tym powszechną wesołość.
CO MYŚLĄ LUDZIE
Przeprasza, że żyje. Nie ma własnego zdania. Kładzie uszy po sobie. Niezdecydowana, sama nie wie, czego chce.
DIAGNOZA
Wydaje ci się, że dostosowując się do wszystkich, zyskasz ich sympatię. Nie chcesz się narażać. Ta postawa jest w Polsce znacznie częstsza niż w innych krajach. U nas wciąż jeszcze wychowuje się dzieci zgodnie z zasadą „Nie wychylaj się”. Potrzeba ciągłego dopasowywania się i tłumienia własnych potrzeb może też wynikać z przekonania, że są one mniej istotne niż potrzeby innych ludzi. Czyli z niskiej samooceny.
ZALECANE LEKARSTWO
Powiedz sobie głośno i wyraźnie: „Nie jestem stuzłotówką, a więc nie muszę podobać się każdemu”. Zacznij od małych spraw. Zamiast pytać przyjaciółkę, gdzie i kiedy się spotkacie, sama zaproponuj miejsce i godzinę. Nie oferuj wszystkim współpracownikom, że coś im przyniesiesz ze sklepu. Raczej sama poproś, żeby ktoś kupił ci buł- kę i serek. Przekonasz się, że ludzie chętnie przystają na to, co mówisz. A jeśli ci odmówią, to też nie oznacza końca świata. Przestań przepraszać, że żyjesz. Jesteś mądrą i wartościową osobą. Może nie słyszałaś tego zbyt często od swoich rodziców, dlatego trudno ci w to uwierzyć. Poproś kilka bliskich ci osób, by wymieniły pięć twoich zalet. Spisz je i co jakiś czas do nich wracaj. Pracuj nad tym, żeby te cechy w sobie zauważyć i uwierzyć w nie.

Ciągłe przejęzyczenia

OBJAWY
Mylisz imiona, nazwiska, daty, nazywasz teścia wujkiem, mówisz kontrahentowi to, co miało pozostać tajemnicą do końca negocjacji, przekręcasz słowa.
CO MYŚLĄ LUDZIE
Plociuch, roztargniona, w ogóle nie jest godna zaufania.
DIAGNOZA
Według Zygmunta Freuda przejęzyczenia i pomyłki to nie przypadek. Mają świadczyć o tym, co naprawdę czujesz i myślisz. Ale tak naprawdę w większości przypadków wyjaśnienie jest o wiele prostsze: po prostu myślisz o czymś zupełnie innym i trudno ci się skupić na wypowiedzi.
ZALECANE LEKARSTWO
Jeżeli jesteś rozkojarzona, staraj się raczej milczeć, niż mówić dużo i nie na temat. Jeżeli czeka cię ważne spotkanie, wypisz na kartce nazwiska osób, z którymi będziesz rozmawiać. Zaplanuj też w punktach to, co masz im do powiedzenia. Postaraj się też robić plan każdego dnia, w kalendarzu lub na małej karteczce. Zrób sobie wolny dzień. Według amerykańskiego socjologa Angusa Tuggera ponad połowa przejęzyczeń to wynik przemęczenia i nadmiaru obowiązków.

Kiepskie dowcipy

OBJAWY
Mówisz coś, co wydaje ci się szalenie zabawne. I dopiero wtedy, gdy zapadnie kłopotliwe milczenie, zdajesz sobie sprawę, że popełniłaś sporą gafę.
CO MYŚLĄ LUDZIE
Tupeciara, nie liczy się z uczuciami innych. Jest zachwycona sobą.
DIAGNOZA
Z badań dr Jolanty Szczurkowskiej z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego w Kielcach wynika, że osoby nieśmiałe popełniają gafy częściej niż te pewne siebie. Paradoksalnie właśnie nieśmiałość, a nie tupet stoi często za niewybrednymi żartami czy nietrafionymi komentarzami. Chcesz, by ludzie cię lubili, więc mówisz dowcip, ale nie masz w tym wprawy, więc często jest on nieśmieszny.
ZALECANE LEKARSTWO
Najważniejsze to praca z własną nieśmiałością. Stopniowe wychodzenie do ludzi, prowadzenie rozmów z nieznajomymi, nie bój się zapytać o godzinę. Jeśli wywiąże się konwersacja, mów o tym, na czym się znasz. Opowiedz o filmie, który ostatnio widziałaś. Gdy nie wiesz, co powiedzieć, słuchaj uważnie ludzi wokół. Pochwal ich kota albo obraz na ścianie. Łatwiej zyskać sympatię w ten sposób, niż rzucając nietrafione dowcipy.

GDY ZDARZY CI SIĘ FAUX PAS

Przeproś
Wyjaśnij krótko, że się pomyliłaś. Nie udawaj, że nic się nie stało. To najgorsza strategia. Zamiast uczestniczyć dalej w rozmowie, będziesz się zadręczać rozmyślaniami: „Zauważyli czy nie?”.
Nie wdawaj się w szczegóły
Możesz się jeszcze bardziej pogrążyć, wymyślając powody swojej wpadki.
Idź do przodu  
Nie rozpamiętuj swoich gaf. Jeśli uwierzysz, że cały czas popełniasz faux pas, faktycznie zacznie ci się to zdarzać coraz częściej. Im bardziej będziesz próbowała kontrolować swoje wypowiedzi, tym gorzej będzie ci to wychodzić.
Uśmiechnij się
Osoba, która potraf śmiać się z własnych wpadek, budzi sympatię otoczenia. Wtedy wszystko się jej wybacza.