Coraz częściej na ból stawów narzekają młode osoby. To już nie jest problem starszych?

Maria Maślińska Do mojego gabinetu najczęściej zgłaszają się właśnie ludzie młodzi. To zwłaszcza ich atakują poważne choroby, np. reumatoidalne zapalenie stawów czy toczeń rumieniowaty układowy. Schorzenia te częściej występują u kobiet. U starszych osób bóle stawów są zwykle związane z chorobą zwyrodnieniową. Z wiekiem ulega uszkodzeniu chrząstka stawowa, która traci sprężystość i staje się cieńsza. Bez tej ochrony stawy szybko się zużywają. Najbardziej podatne na zwyrodnienia są biodra i kolana.

Dlaczego choroby reumatyczne częściej atakują kobiety?

M.M. Ma to związek z żeńskimi hormonami. Mają one wpływ na układ immunologiczny, co może prowadzić do rozwoju chorób z autoagresji. To choroby, w których układ odpornościowy przestaje działać prawidłowo i organizm zaczyna atakować własne komórki i tkanki, wywołując w nich stan zapalny. Do tej grupy schorzeń należą m. in. reumatoidalne zapalenie stawów i toczeń.

To groźne choroby...

M.M.  Mogą prowadzić do niepełnosprawności. Atakują też inne narządy, np. serce, płuca, nerki. By tego uniknąć, należy szybko skonsultować się z lekarzem, by zacząć leczenie jak najwcześniej.

Kiedy należy pójść do lekarza?

M.M.  Gdy pojawia się silny ból stawów, ich obrzęk, sztywność poranna czy ból podczas wypoczynku. Powodem do niepokoju powinny być też osłabienie, nagłe chudnięcie i stany podgorączkowe.

Jakie badania trzeba zrobić?

M.M.  Na początku internista kieruje na podstawowe analizy krwi, czyli OB, morfologię, CRP, enzymy wątrobowe i stężenie kreatyniny. Czasami konieczne jest też sprawdzenie hormonów tarczycy, proteinogramu i stężenia czynnika reumatoidalnego. Należy też zrobić badanie moczu. Jeśli wyniki badań krwi i objawy są niepokojące, konieczna jest wizyta u reumatologa.

Niektóre osoby są chodzącymi barometrami. Skarżą się na bóle, gdy zbliża się deszcz.

M.M. Zimno i duża wilgotność powietrza są nieprzyjazne dla stawów. Jesienią, kiedy jest mało słońca i organizm otrzymuje mniej witaminy D, pogarsza się samopoczucie, więc może też obniżyć się próg bólu.

Co robić, by utrzymać stawy w dobrej kondycji?

M.M. Stawy nie lubią nadwagi, źle znoszą przeciążenia oraz powtarzalne ruchy. Potrzebują aktywności, która pomaga wzmocnić mięśnie i uelastycznić ścięgna. Dlatego konieczne są regularne ćwiczenia, spacery, pilnowanie wagi, a także unikanie stresu.

Stres źle wpływa na stawy?

M.M. Groźny jest zwłaszcza ten przewlekły. Osłabia organizm i zwiększa jego podatność na infekcje. Ciągłe napięcie ciała w stresie powoduje, że mięśnie są przykurczone, a stawy usztywnione. Dlatego bolą.  

Podobno szkodzą też niewyleczone zęby, grypa, angina?

M.M. Bakterie, grzyby, wirusy, powodujące stan zapalny, mogą przy obniżonej odporności dotrzeć do stawu i spowodować jego stan zapalny. Przebyte zapalenie może też  wywołać reakcję immunologiczną i wystąpienie tzw. reaktywnego zapalenia stawów. Ponadto wielu infekcjom wirusowym towarzyszą bóle stawów i mięśni. Przykładem jest grypa czy nawet przeziębienie.

Czy warto przyjmować preparaty wzmacniające stawy? 

M.M. Glukozamina, chondroityna czy kwas hialuronowy mogą działać jedynie wspomagająco. Preparaty te są podawane w tabletkach, ale też w zastrzykach do stawu, co w niektórych przypadkach pozwala poprawić jego kondycję, a nawet odwlec operację.

Nowoczesne terapie, dzięki którym można skutecznie leczyć choroby reumatologiczne.

Leczenie immunosupresyjne. Hamuje nieprawidłową reakcję układu immunologicznego i zmniejsza zapalenie. Zapobiega też wytwarzaniu przeciwciał. Sprawdza się w terapii reumatoidalnego zapalenia stawów i tocznia   

Leki biologiczne. Usuwają stan zapalny w stawach. Są refundowane np. kiedy dotychczasowe leczenie nie przyniosło poprawy, a choroba jest nasilona.

Wiskosuplementacja. To podawanie np. kwasu hialuronowego wprost do stawu. Pomaga, gdy staw jest mocno zniszczony. Można też go oczyścić za pomocą artroskopii, a nawet przeszczepić chrząstkę.