Na te pytania odpowiada ekspert kampanii „Poznaj się na tłuszczach” dietetyk Ewa Kurowska.

Jedno duże jajo to skarbnica składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Substancje odżywcze zawarte w jajku mogą wzmacniać kondycję i uzupełniać dietę w niezbędne składniki.

Jakie niezbędne składniki odżywcze zawiera jajko?

Jaja są przede wszystkim źródłem pełnowartościowego, łatwo przyswajalnego białka. Spożycie jednego jaja uzupełnia ok. 25% zapotrzebowania dorosłego człowieka na ten składnik. Według międzynarodowych organizacji żywieniowych (FAO/WHO) białko jaja jest międzynarodowym wzorcem żywieniowym białka ze względu na skład i proporcję zawartych w nim aminokwasów. Ponadto jajko jest źródłem niemal wszystkich witamin, z wyjątkiem witaminy C. To doskonałe źródło witamin  A, E i D oraz luteiny, która pozytywnie wpływa na ludzki wzrok.

Czy jajo zawiera tłuszcz?

Jedno jajo zawiera ok 10% tłuszczu jednak w korzystnym dla człowieka składzie - proporcje zdrowych nienasyconych kwasów tłuszczowych w stosunku do tłuszczów nasyconych wynoszą
w jajku 2:1. Co sprawia, że nie musimy obawiać się wysokiej zawartości cholesterolu – jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe pomagają w utrzymaniu jego prawidłowego stężenia we krwi oraz mają korzystny wpływ na układ krążenia. Nienasycone kwasy tłuszczowe dodatkowo sprzyjają wchłanianiu niezbędnych witamin i minerałów do organizmu.

Ile zatem jaj możemy spożywać i jak je przyrządzać?

W odpowiedzi na to pytanie idealnie sprawdza się zasada „egg every day is OK”.  Według Światowej Organizacji Zdrowia bez obawy o swoje zdrowie możemy zjadać nawet 10 jajek tygodniowo (wliczając w to także jajko zawarte w ciastach, makaronach, itp.). Wielu z nas w ciągu tygodnia często pomija spożywanie jaj w czystej postaci, dlatego kilka dodatkowych sztuk w czasie świąt nikomu nie zaszkodzi.

Jedno jajko zawiera około 80 kalorii (60 kcal żółtko, 20 kcal białko). Osoby, które w okresie świątecznym obawiają się nadwyżki kalorii nie powinny spożywać ich z majonezem, ale zamienić ten dodatek na jogurt naturalny lub pastę z awokado. Ostatni z wymienionych składników jest dodatkowo idealnym źródłem jedno i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym kwasów omega-3.
Wiadomo, ze w czasie Świąt zjadamy zazwyczaj jaja gotowane – jeżeli jednak mamy ochotę na jajecznicę lub jajko sadzone, pamiętajmy aby smażyć je krótko, na odrobinie oleju rzepakowego lub wysokiej jakości margaryny, która w przeciwieństwie do masła zawiera zdrowe nienasycone kwasy tłuszczowe. Pamiętajmy, że każda obróbka termiczna wpływa na utratę części korzystnych składników spożywczych,  aby ograniczać ten proces spożywajmy jaja gotowane w taki sposób, aby skorupka nie pękła w czasie podgrzewania - chroni ona bowiem cenne wnętrze jajka przed przegrzaniem.

Co o jajkach wiedzieć powinniśmy

Jajko kategorii wagowej L, czyli ważące ok. 65 g w skorupce i 56 g bez skorupki, to ok. 7 gramów białka i 90 kalorii. By zachowało swoje właściwości, powinniśmy zwrócić uwagę na sposób, w jaki je przechowujemy i przygotowujemy do podania. Oto kilka praktycznych porad dotyczących jajek:

•    Przed przygotowaniem należy umyć jajka w ciepłej wodzie. Jeśli zamierzamy zjeść je na surowo, powinniśmy je dodatkowo wcześniej sparzyć. Jest to niezwykle istotne, szczególnie w sytuacji, gdy zdarzy się, że nioska była zakażona bakteriami - czynność ta może nas uchronić przed przeniesieniem choroby do naszego organizmu. Nie należy natomiast myć jajek przed włożeniem do lodówki, by nie zmyć w ten sposób ze skorupki warstwy ochronnej.
•    Jak sprawdzić, czy jajko jest świeże? Po rozbiciu żółtko powinno być zwarte i okrągłe, białko natomiast gęste (nie powinno się rozlewać).
•    Nie powinniśmy przechowywać jajek w lodówce dłużej niż 3 tygodnie, ponieważ następuje w nich stopniowy rozkład białek i witamin oraz jełczenie tłuszczu - naturalny proces starzenia. Co równie istotne, jajka pochłaniają również inne zapachy z lodówki.
•    Jajka natomiast, jako jeden z niewielu produktów, można bezpiecznie smażyć na maśle, ponieważ białko ścina się już przy 60 stopniach, a więc jeszcze zanim masło zacznie się palić i wytwarzać toksyczne związki.
•    Jajka należy bezwzględnie przechowywać w lodówce. Jeśli przebywają one w wilgotnym i ciepłym pomieszczeniu, bakterie znajdujące się na skorupce mogą wniknąć do środka.
•    Jajka są kwasotwórcze, dlatego by zachować zrównoważoną dietę, pamiętajmy o obecności w niej zasadowych pokarmów, np. warzyw i kasz.
•    Jeśli zastanawiamy się – lepsze ścięte czy surowe żółtko - to warto wiedzieć, że pod obiema postaciami jest strawne w tym samym stopniu. Co innego natomiast białko - nie należy jeść go na surowo, bo jest w nim obecny składnik, który blokuje przyswajanie witaminy B7, czyli biotyny.

Jakie jajka wybrać?

Jajka dostępne są zazwyczaj w czterech rozmiarach - S, M, L i XL. Wyznacznikiem wielkości jajka jest jego waga. Jajka oznaczone rozmiarem S to jajka małe, które ważą poniżej 53 g, w rozmiarze M mieszczą się jajka w przedziale 53-63 g, L to jajka duże o wadze 63-73 g, a rozmiar XL otrzymują największe jajka, które ważą ponad 73 g.
Jajka kurze klasyfikuje się również ze względu na system hodowli. Na skorupce mają stemple z informacjami na temat systemu chowu, kodu państwa, w którym zostały wyhodowane, oraz zakładu produkcji. Kod systemu hodowli, który odnosi się do sposobu, w jakim chowane są kury, to pierwsza cyfra w ciągu oznaczenia na skorupce. W ten sposób jajka podzielić możemy na:

•    Jajka z produkcji ekologicznej – oznaczone cyfrą 0. Oznacza ona, że hodowla kur odbywa się na świeżym powietrzu, z dostępem do wolnego wybiegu, a kury karmione są paszą posiadającą certyfikat ekologiczny.
•    1 to jajka z chowu na wolnym wybiegu – oznacza  to, że kura ma dostęp do wybiegu i żyje w swobodnych warunkach.
•    2 to jajka z chowu ściółkowego - kura hodowana jest w ograniczonych warunkach,  ale może chodzić swobodnie po kurniku, posiada dostęp do piasku i grzędy. W przepisach unijnych określono, że ilość zwierząt na 1 m² powierzchni użytkowej wynosi 9 kur niosek.
•    3 to jajka z chowu klatkowego, czyli najmniej przyjaznego. Kury nie mają możliwości swobodnego poruszania się, gdyż przebywają stale w klatkach.

 

Więcej informacji o kwasach tłuszczowych oraz roli dla zdrowia na stronie www.poznajsienatluszczach.pl