Jackfruit, zwany też owocem chlebowca, ma bogate właściwości odżywcze oraz niezwykły smak przypominający drób lub wieprzowinę, w zależności od przyprawienia.

Jackfruit – owoc chlebowca

Jackfruit to owoc drzewa bochenkowego, zwanego też chlebowcem różnolistnym, które rośnie w południowej i południowo-wschodniej Azji oraz w Afryce. Jackfruit jest największym owocem na świecie - może osiągnąć nawet 90 cm długości i 30 kg masy. Z reguły jednak owoce ważą 10-15 kg. Wyrastają z krótkich, grubych gałęzi rosnących tuż przy pniu. Z jednego drzewa można uzyskać aż do 3 ton owoców rocznie. Stanowią więc one cenne źródło pożywienia w rejonach tropikalnych.

Jackfruit ma owalny kształt i posiada grubą, zielono-żółtą skorupę pokrytą tępymi kolcami, która wraz z procesem dojrzewania nabiera pomarańczowego lub brązowego odcienia. Do jej otwarcia trzeba użyć ostrego narzędzia. W jej wnętrzu kryje się mięsisty, soczysty i podzielony na segmenty miąższ o ciemnożółtej barwie. Dojrzałe owoce wydzielają intensywny, słodkawy zapach, a ich kolce z czasem stają się miękkie.

Owoc chlebowca znany jest w kuchni azjatyckiej od wieków. Potrawy z  jackfruita są przyrządzane m.in. w Indiach, Brazylii, Malezji, Indonezji i Tajlandii.  Szczególnie dużą popularnością cieszy się na Jawie, gdzie wchodzi w skład regionalnego przysmaku o nazwie gudeg. Jest to pikantna potrawa o konsystencji kremu doprawiana przyprawami korzennymi oraz cukrem, tradycyjnie podawana w glinianym naczyniu.

Od kilku lat jackfruit staje się coraz bardziej popularny w Ameryce Północnej i Europie dzięki swojemu uniwersalnemu zastosowaniu, dość niskiej cenie oraz bogatych właściwościach odżywczych. Doceniają go nie tylko weganie i wegetarianie, lecz również miłośnicy zdrowego żywienia.

Jakie właściwości odżywcze ma jackfruit?

Jackfruit należy do najbardziej kalorycznych i zarazem najbogatszych w wartości odżywcze owoców na świecie. Jego miąższ zawiera wiele cennych witamin, minerałów oraz przeciwutleniaczy. Jednocześnie jest wolny od  tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Dostarcza on organizmowi dużą ilość potasu, manganu, wapnia, cynku i żelaza, a także witaminy A i C, witaminy B1 oraz B2. Zawarte są w nim również flawonidy:  beta-karoten, ksantyna, luteina i beta-kryptoksantyna. Pestki natomiast są źródłem białka roślinnego oraz tłuszczy.

Dzięki bogatemu składowi jedzenie owocu chlebowca wspomaga układ krążenia, zwiększa odporność, ma też działanie przeciwbakteryjne, antystarzeniowe oraz chroni przed nowotworami. Przeciwdziała również rozwojowi chorób cywilizacyjnych, takich jak: cukrzyca, miażdżyca, choroba niedokrwienna mięśnia sercowego oraz nadczynność tętnicza. Ponadto jackfruit pozytywnie wpływa na narząd wzroku oraz zapobiega utracie wapnia i odżywia kości w przypadku niedoboru tego składnika.

Przez swoją kaloryczność owoc chlebowca nie jest wskazany dla osób zmagających się z otyłością oraz dążących do utraty masy ciała. Ze względu na niską zawartość białka jackfruit nie może być też stosowany jako źródło protein w diecie wegetariańskiej.

Poniżej podajemy dokładne wartości odżywcze oraz kalorie owocu w 100 g:

Kalorie - 94

Woda -73,2 g

Węglowodany -24 g

Tłuszcz -0,3 g

Błonnik -1,6 g

Białko -1,5 g

Ile kosztuje i gdzie kupić jackfruit?

W Polsce jackfruit dostępny jest głównie w puszkach - zanurzony w słodkiej lub słonej zalewie, lub w formie suszonych przekąsek. Suszone jackfruity kosztują zwykle 12-15 zł za 150 g, natomiast cena owocu w puszce waha się od 10 do 20 zł za 540 g. Chlebowiec w puszce lub suszony można dostać w sklepach z orientalną żywnością, dobrze zaopatrzonych delikatesach oraz przez internet.

Świeże owoce są rzadkością w Polsce, jednak niektóre sklepy z etniczną żywnością mają je w swojej ofercie. Średnia cena wynosi około 30-40 zł za kilogram.

Jak jeść jackfruit?

Najwygodniejszym sposobem przygotowania świeżego owocu jest obranie go ze skóry, usunięcie błony, a następnie wyjęcie wszystkich kawałków miąższu. Kawałki można potem rozciąć, aby wyjąć z nich pestki. Należy pamiętać, że dojrzały owoc chlebowca szybko zaczyna się psuć, wydzielając przy tym intensywny, nieprzyjemny zapach. Z tego powodu miąższ należy przechowywać w lodówce około 3 dni, natomiast w zamrażarce - do 2 miesięcy. Chlebowiec w puszce po otwarciu można przechowywać w lodówce do 3 dni.

Jackfruit można jeść na wiele sposobów. Jadalne są zarówno dojrzałe jak i niedojrzałe owoce, które mogą być spożywane na surowo, oraz po przetworzeniu termicznym. Pamiętajmy jednak,  że do jedzenia na surowo nadają się tylko mocno dojrzałe owoce. Młode jackfruity zawierają bowiem związki antyodżywcze, które mogą wywoływać silne objawy w postaci bólu brzucha, wymiotów, nudności oraz biegunki.

Miąższ dojrzałego owocu ma kwaśno-słodki smak, przypominający mango lub brzoskwinię. Pojedyncze cząstki nadają się do jedzenia na surowo lub jako dodatek do sałatek i ciast. Można też zrobić z nich dżemy, przetwory, marynaty, słodkie chipsy, pudding oraz lody. Po zblendowaniu kawałków miąższu ze startym kokosem, miodem i kawałkami bananów otrzymujemy słodki koktajl, który jest szczególnie popularny w południowych Indiach.

Niedojrzały owoc chlebowca ma neutralny smak. Po obróbce termicznej i odpowiednim przyprawieniu nabiera smaku i wyglądu mięsa. Z tego powodu miąższ jest chętnie wykorzystywany w kuchni wegetariańskiej i wegańskiej jako jego zamiennik. Można go gotować, smażyć na głębokim oleju, piec w piekarniku, grillować albo smażyć w panierce na patelni. W ten sposób z jackfruitów przyrządzane są m.in. wegańskie burgery, kanapki, frytki lub kiełbaski. Ugotowany miąższ służy również jako składnik rozmaitych dań rybnych i mięsnych (np. jagnięciny), a także zup, sosów i gulaszów.

Nasiona jackfruita po uprażeniu stają się zdrową i smaczną przekąską, służącą jako nieuczulający zamiennik orzechów. Po zmiksowaniu na pastę mogą służyć jako dodatek do owsianki lub deserów. Można je także ugotować i podawać jak jarzyny. W południowo-wschodniej Azji pestki są suszone i mielone na mąkę. Można też wytwarzać z nich olej.