Jak dbać o zdrowie zimą – radzi Rafał Rafał, specjalista medycyny chińskiej, Centrum Chińskiej Profilaktyki Zdrowia Yang Shengzlotysrodek.com.pl

Jak w medycynie chińskiej postrzegana jest zima - należy do yin czy yang i co to oznacza?

Pojęcia yin i yang niosą ze sobą bardzo rozległą wiedzę w chińskiej kulturze, filozofii i medycynie. Ich znaczenie jest zależne od kontekstu. Zima jest powiązana z yin. Aby zrozumieć co oznacza yin w tym kontekście wspomnę, że lato to okres yang, który jest powiązany z aktywnością (energia aktywności jest obecna w nas i w przyrodzie). Mamy wtedy dużo sił witalnych, chce nam się robić więcej rzeczy. W przyrodzie trwa pełen rozwój życia. Zima jest yin, które jest odwrotnością yang. Tak więc kiedy przeważa w nas i w przyrodzie yin - życie przechodzi w stan hibernacji a my też mamy mniej sił witalnych a zatem mniej się nam chce działać. Yin w kontekście ciała to zdrowe tkanki, a także płyny ciała jak krew, limfa itp.

Jaki organ jest kluczowy zimą? Nerki? Jak o nie dbać zimą?

Zimą obrazowo mówiąc siły witalne drzew schodzą do poziomu korzeni. U nas jest podobnie, ale naszymi „korzeniami” są Nerki (piszemy je w chińskiej medycynie z dużej litery, ponieważ rozumiemy je nie tylko jako organ wewnętrzny, ale jako strukturę funkcjonalną w skład której wchodzą nerki, ale też połączone z nimi meridiany). Jest to dobry czas, aby je regenerować. W czasie zimy powinniśmy szczególnie dbać o Nerki. Możemy to robić pod kilkoma względami. Przede wszystkim nasz ubiór zimą powinien sprawić, że będą one zawsze dobrze zabezpieczone i będzie im ciepło. Możemy stosować odpowiednią dla nich dietę a także masaże. Umiarkowane życie seksualne w zimie bardzo przysłuży się Nerkom szczególnie u panów.

Czego zimą powinniśmy zdecydowanie unikać (odchudzanie? oczyszczanie?)

Zimą dbamy, aby nasze ciało odbudowywało yin a więc nie staramy się wykonywać zbyt dużo aktywności a już na pewno staramy się, aby nie były zbyt intensywne (oszczędzamy swoje siły witalne tylko do tego co potrzebujemy koniecznie czyli np. do pracy). Nasza dieta zimą powinna być odżywcza. Nie staramy się ciała osłabiać odchudzaniem ani oczyszczaniem. Naturalnym jest, że przyroda wchodzi w okres zimy z zapasami. Racjonalnym działaniem także dla ludzi jest nie pozbawianie się tych zapasów. Nadmierne aktywności fizyczne jak intensywne treningi czy diety sprawić mogą, że nasze ciała poprzez utratę tkanki tłuszczowej gorzej będą radziły sobie z termoregulacją a więc łatwo się wychładzały a przez to szybko będziemy łapać infekcje a nasza odporność będzie się coraz bardziej pogarszać. Zima jest okresem, który nie powinniśmy traktować jako czegoś co trzeba przeczekać, ale to bardzo ważny czas na regenerację organizmu. Od tego jak się zregenerujemy w zimie będzie zależeć jak będziemy się czuć przez resztę roku.

W zimie ważny jest też wg medycyny chińskiej aspekt umysłu. Powinniśmy zwrócić się bardziej do swego wnętrza, kontrolować i na ile to możliwe ograniczać swoje mentalne aktywności. Chodzi o to, aby nadmierne i zbyt długo trwające emocje nie zużyły za szybko naszych zimowych zasobów energii.

Jak powinna wyglądać teraz nasza dieta co jeść i pić, a czego unikać?

Dieta w zimie powinna być jak w każdej porze roku różnorodna w składnikach, ale szczególnie wzmacniająca Nerki. Dieta dobra dla Nerek oparta jest na pokarmach o ciemniejszym kolorze jak czarny sezam (prażony), czarna soja, grzyby o ciemniejszym kolorze jak z rodzimych podgrzybek, borowik czy z chińskich shitake. Na Nerki odżywczo zadziałają też orzechy włoskie i kasztany jadalne (oba pokarmy w wersji prażonej). Dieta zimowa powinna być także rozgrzewająca. W tym celu stosujemy takie składniki jak z mięs jagnięcina/baranina, dziczyzna, gulasze warzywno-mięsne czy grzaniec z czerwonego wina. Ważne są w tym okresie przyprawy rozgrzewające jak imbir, anyż, goździki, kardamon, cynamon itp. Uważajmy jednak żeby nie przedobrzyć z efektem rozgrzania, bo może być to szkodliwe u osób, które mają tendencję do przesuszania (sucha skóra, sucho w gardle itp.) oraz z problemami układu pokarmowego i krwionośnego. Starajmy się unikać bądź jeść w ilościach śladowych produkty surowe. Jest to dobry sezon na nasze domowe rosoły, które nas dobrze wzmocnią i odżywią. Ci, którzy obawiają się, że im się za dużo odłoży w zimie mogą raz na tydzień zjadać danie z białej rzepy, która oczyści jelita grube oraz wpłynie korzystnie na żołądek i trzustkę. Do picia na co dzień warto pić rozgrzewające herbaty np. malina z dziką różą z łyżeczką dobrej jakości miodu czy napar z imbiru z odrobiną cytryny i miodu.

Zupa krem dyniowa – przepis

Jest to przepis raczej na pierwszą część zimy, ponieważ potem może być problem z kupieniem dyń. Zupa ta jest odżywcza, dobrze rozgrzewa, ale zarazem dobrze się ją trawi.

Składniki:

  • Dynia ok 3kg (danie dla 4 osób)
  • Korzeń imbiru (kawałek ok 5cm)
  • Kostka bulionu warzywnego (najlepiej eco bez konserwantów)
  • Masło 100g
  • Śmietana do zup lub mleko kokosowe
  • Curry

Dynię obrać ze skóry i wyciąć część z pestkami, pokroić na kawałki ok 2 cm. Obrać ze skórki korzeń i pokroić na drobne kawałki, które rozkładamy pomiędzy kawałkami dyni. Następnie zalać wodą do około połowy garnka (dynia jeszcze puści swoje soki) i gotować na średnim ogniu. Dodać rozpuszczony bulion warzywny. Po ok 20 minutach gdy dynia będzie miękka a poziom wody jest ponad dynią dodajemy pokrojone masło oraz curry i śmietanę/mleko kokosowe. Gdy masło się rozpuści wszystko mieszamy i gotujemy jeszcze ok 5-10 minut. Następnie wszystko miksujemy blenderem do postaci kremu. Na koniec dosolić i dopieprzyć do smaku.

Jakie zabiegi/masaże związane z medycyną chińską polecane są zimą i dlaczego?

W zimie z powodu zimna mamy generalnie gorsze krążenie krwi (łatwo o jej zastoje, ponieważ zimno obkurcza naczynia krwionośne) stąd zalecane są zabiegi, które temu przeciwdziałają. Możemy w tym celu oklepywać ciało i masować/rozcierać je od czasu do czasu w ciągu dnia. Aby pobudzić nerki możemy masować obszar lędźwi rozcierając go. Najgorzej z krążeniem bywa w dłoniach i stopach stąd warto robić im kąpiele w ciepłej wodzie a potem je dobrze wymasować i rozcierać. Oprócz tego dbamy o odpowiedni ubiór dopasowany do pogody i temperatury panującej na zewnątrz a więc zabezpieczamy odpowiednio stopy, dłonie, ubieramy dłuższe płaszcze, aby zimno nie wychłodziło nam lędźwi z nerkami oraz szalik i czapkę, ponieważ u podstawy czaszki mamy ważne punkty akupunkturowe, które są bardzo wrażliwe na zimny wiatr. Wystawienie ich na ten czynnik sprawia, że jesteśmy bardziej podatni na infekcje.

Gdy czujemy, że zaczyna nas już coś brać możemy stosować preparat Cinamon form lub zastosować inny chiński naturalny sposób. Robimy napój z korzenia imbiru, brązowego cukru i szczypioru cebuli dymki. Obrany i pokrojony na plastry korzeń imbiru (ok 4 cm) gotujemy w ok 0,5 l wody razem z łyżką brązowego cukru i pokrojonym szczypiorem cebuli dymki przez ok 15 min. Potem przelewamy sam napój do kubka i gdy temperatura jest już odpowiednia do wypicia wypijamy go i chowamy się pod kołdrę, aby się porządnie wygrzać.

Jaka aktywność fizyczna zalecana jest zimą i dlaczego?

Nie za intensywna, jeśli się jednak spocimy nie wychodzić od razu na dwór, bo otwarte pory skóry ułatwią szybkie wychłodzenie organizmu a to może być wstęp do wielu problemów zdrowotnych zaczynając od zwykłego przeziębienia a kończąc na zapaleniu płuc. Pamiętajmy o rozgrzewce przed jakąkolwiek aktywnością fizyczną. Unikajmy aktywności fizycznej na zewnątrz, bo raz intensywnie wentylujemy wtedy płuca zimnym powietrzem, które może także wychłodzić nasz żołądek i doprowadzić w ten sposób do problemów z trawieniem. Ponadto obecnie nasze powietrze w zimie w wielu częściach Polski jest często skażone smogiem.

Czy można polecić jakieś zioła (chińskie mieszanki – jakie, gdzie można je kupić) wzmacniające, poprawiające odporność?

Tak są. Polecam dwie: jedna jest na wzmocnienie odporności Jade Screen Form (niewskazana gdy już nas bierze infekcja) a drugi Cinnamon Form gdy zaczyna nas brać infekcja i mamy takie objawy jak uczucie łamania, dreszcze, bóle głowy. Ten drugi preparat nie bierzemy gdy mamy już gorączkę, ponieważ on nasila wewnętrzne ciepło i powinniśmy po jego spożyciu wypić jeszcze coś ciepłego i wypocić się pod kołdrą.  Preparaty można zamówić w firmie CMC Polska.

Warto dodać, że jeśli będziemy postępować wbrew naturze i nasza aktywność fizyczna i umysłowa będą nadmierne, dieta oraz sposób życia, ubierania będą niedopasowane do warunków zimowych to zemści się to nam w postaci osłabienia organizmu a na wiosnę będziemy szczególnie podatni na infekcje.