Co to jest konstruktywna krytyka?

Konstruktywna krytyka to rodzaj wydawanej opinii, przekazywanej drugiemu człowiekowi w formie ustnej lub pisemnej. Ma ona na celu wytknięcie popełnianych przez daną osobę błędów w sposób konstruktywny, czyli umożliwiający wypracowanie własnych wniosków. Często krytykowanie mylony jest z hejtem, czyli mową nienawiści.

Konstruktywna krytyka ma na celu wskazanie błędów, popełnianych przez drugą osobę w sposób spokojny i wyważony, bez emocji. W tego rodzaju ocenie nie chodzi o gnębienie lub wywyższanie się. Głównym celem konstruktywnego krytycyzmu jest nakierowanie danej osoby na to, co robi źle i podpowiedzenie, w jaki sposób mogłaby to poprawić.

W dużych firmach konstruktywna krytyka pracownika nazywana jest feedbackiem lub oceną pracy. Takie działania mają na celu stale podnosić kwalifikacje pracownika na danym stanowisku, poprzez wyeliminowanie popełnianych przez niego błędów.

Zasady konstruktywnej krytyki

Konstruktywna krytyka to rodzaj oceny lub opinii, wydawanej na podstawie własnych obserwacji oraz dostępnych danych (np. statystyk). Aby jednak krytykowanie nie było destrukcyjne, czyli niszczące i niemające żadnej wartości, warto przyswoić sobie kilka zasad konstruktywnej krytyki.

Pierwszą z zasad konstruktywnego krytycyzmu jest rzeczowe przygotowanie się do rozmowy. Warto przede wszystkim określić cel, jakiemu ma służyć wypowiedziane przez ciebie zdanie lub opinia. Istotne jest, by ustalić, jaki efekt zamierzasz osiągnąć poprzez krytykowanie i czy jest to możliwe przy użyciu tego narzędzia.

Kolejną z ważnych zasad konstruktywnej krytyki jest przygotowanie odpowiednich argumentów, a następnie ubranie ich we właściwe słowa. Dobre krytykowanie pozbawione jest emocji, złośliwości, cynizmu i sarkazmu. Istotne są twoje intencje, czyli to, dlaczego chcesz skrytykować daną osobę. Jeśli czujesz, że nie jesteś w stanie pohamować emocji, warto przełożyć rozmowę o kilka godzin lub na inny dzień.

Ważną zasadą konstruktywnej krytyki jest wskazanie drogi postępowania oraz zadeklarowanie chęci pomocy. Drugiemu człowiekowi o wiele łatwiej przyjąć jest nieprzyjemne słowa na jego temat, gdy otrzyma wskazówki odnośnie dalszych kroków, które powinien podjąć. Ważne jest także, by wiedział że może liczyć na twoje wsparcie oraz pomoc w trakcie wprowadzania zmian.

Aby konstruktywny krytycyzm był łatwiejszy do przyjęcia, możesz rozpocząć rozmowę od powiedzenia kilku miłych słów na temat danej osoby. Warto na wstępie zaznaczyć, że uważasz danego człowieka za dobrego pracownika/osobę o dobrym sercu/miłego i uczynnego partnera. Możesz również dodać, że nie masz złych intencji, chcesz jedynie pomóc i doradzić, w jaki sposób może on naprawić swoje błędy. Dzięki temu osoba krytykowana łatwiej przyjmie nieprzyjemne słowa i chętniej wysłucha tego, co masz do powiedzenia.

Pamiętaj również, że konstruktywna krytyka ma za zadanie umożliwić rozwój drugiej osoby poprzez wyeliminowanie popełnianych do tej pory błędów. Musisz więc odnieść się do konkretnych sytuacji i przykładów, a także dokładnie sprecyzować, co nie odpowiada ci w zachowaniu danej osoby. Rzucanie ogólników typu "zmień podejście", "zachowuj się inaczej", "nie bądź taki" nie jest konstruktywną krytyką i najczęściej odbierane jest jako personalny atak.

Konstruktywna krytyka - przykłady

Konstruktywna krytyka to rodzaj opinii lub oceny, wydawanej w celu zwrócenia uwagi na błędy, popełniane przez drugą osobę. Zaplanowanie takiej rozmowy, odpowiedni dobór słów, przygotowanie merytoryczne i życzliwa postawa to czynniki niezbędne do tego, by krytykowanie było konstruktywne.

W jaki sposób konstruktywnie krytykować? Przede wszystkim odnieś się do faktów, nie do ogółu. Powiedzenie "chciałabym, abyś spróbowała poprawić rozmowę w inny sposób niż ten, który miał miejsce 26.05" jest o wiele bardziej przydatne dla pracownika, niż "zmień swój styl pracy".

Jakie są inne przykłady konstruktywnej krytyki?

  • Uważam, że powinnaś zmienić swoje podejście do tej sprawy, ponieważ utrudnia ono twoje korelacje z innymi pracownikami. Jaka jest twoja wizja zmiany?
  • Chciałabym zachować dobre relacje w rodzinie, dlatego sądzę, że powinnaś popracować nad zmianą zachowania w stosunku do swojej mamy. Jak mogę ci w tym pomóc? Czego potrzebujesz, by zapanować nad nerwami?
  • Uważam, że jesteś zdolną, inteligentną osobą i mogłabyś przejść na wyższe stanowisko. Musisz jednak włożyć więcej wysiłku w sprzedaż, ponieważ obecne wyniki nie są satysfakcjonujące. Jeśli mogę coś doradzić, na twoim miejscu zmieniłbym to oraz to.

Na powyższych przykładach możesz zaobserwować różne sposoby rozmowy z różnymi osobami. Istotne jest to, że w każdym z przykładów za krytyką idą konkretne argumenty, bardziej lub mniej pośrednia chęć pomocy oraz szacunek do drugiej osoby. Są to kluczowe czynniki, decydujące o tym, że krytyka jest konstruktywna.

Konstruktywna krytyka a hejt

Konstruktywna krytyka to taka, która umożliwia drugiej osobie rozwój poprzez dostrzeżenie i skorygowanie swoich błędów. To właśnie są cechy, które odróżniają ją od krytyki niszczącej, często określanej mianem krytyki destrukcyjnej lub hejtu. Co jeszcze różni te dwa pojęcia?

Hejt to rodzaj krytycznej opinii, wydawanej pod wpływem emocji i negatywnych odczuć. Jej wypowiedzenie nie ma na celu poprawienia aktualnej sytuacji krytykowanej osoby, a wręcz przeciwnie. Hejter chce gnębić człowieka, zniszczyć jego psychikę i sprawić, by poczuł się źle ze sobą.

Hejtowanie różni się od konstruktywnego krytycyzmu przede wszystkim pod względem intencji oraz sposobu wypowiedzi. Hejt najczęściej ma na celu poprawienie humoru hejtera poprzez zgnębienie drugiej osoby. Ta forma wypowiedzi nacechowana jest również złośliwością, pogardą i szyderstwem. Hejt ma swoje korzenie w braku szacunku do drugiego człowieka, podczas gdy konstruktywna krytyka opiera się na jego poszanowaniu.