Nasturcja większa (Tropaeolum majus) – należy do rodziny nasturcjowatych (Tropaeolaceae) i pochodzi z Ameryki Południowej. Jest byliną, lecz w naszych warunkach uprawiana jest jako jednoroczna. Wspaniale kwitnąca nasturcja, w Polsce ma głównie zastosowanie ozdobne, choć jej część nadziemna jest jadalna. Poza dekoracyjnym wyglądem roślina ma szereg właściwości prozdrowotnych i leczniczych.

Jak wygląda nasturcja większa?

Rozgałęzione, nagie, łamliwe pędy nasturcji osiągają długość nawet do 3 m. Łodygi porastają duże, prawie okrągłe liście z wierzchu zielone, a od spodu niebieskawe. Duże, kielichowate kwiaty z ostrogami przybierają ciepłe barwy od żółtej przez pomarańczową, aż do czerwonej. Roślina ceniona jest za długie kwitnienie - od maja aż do września.

Płożąca się nasturcja większa świetnie nadaje się do zdobienia ogrodowych altan i pergoli. Dobrze prezentuje się sadzona w donicach i skrzynkach na balkonie. W ogrodzie odstrasza ślimaki.

Nasturcja większa - uprawa

Nasturcja jest łatwo rozmnażana przez nasiona i nawet nowicjusz powinien sobie z tym poradzić. Nasiona wysiewamy bezpośrednio do gruntu w pierwszej połowie maja, aby wykiełkowały, gdy miną ostatnie przymrozki. Można także wyprodukować rozsadę wysiewając nasiona do skrzynek lub doniczek już w marcu. Sadzonki sadzimy na miejsce stałe podobnie jak nasiona – pod koniec maja.

Stanowisko dla nasturcji

Ciepłolubne nasturcje najlepiej rosną w pełnym słońcu i miejscu osłoniętym od wiatru. Poradzą sobie także w cieniu, ale ich pędy staną się wiotkie, a kwiaty wypłowiałe.

Rośliny preferują lekkie, dość zasobne, wilgotne i lekko kwaśne gleby. Na podłożach bogatych w materię organiczną nasturcje są bujnie, ale nie chcą kwitnąć. Rosnąc na zbyt ubogich glebach wyciągają się i tworzą niewielkie, mało dekoracyjne kwiaty i liście.

Nasturcja większa – pielęgnacja, podlewanie i nawożenie

Pielęgnacja nasturcji polega na odchwaszczaniu i podlewaniu. Jeśli po zasadzeniu roślin ściółkujesz grządkę, nie będziesz zmagać się z chwastami. Ściółkowanie korą lub dojrzałym kompostem ograniczy także parowanie wody z gleby, oraz dostarczy roślinom składników odżywczych.

Zobacz również:

Bardzo ważne jest regularne i obfite podlewanie młodych roślin. Gdy pojawią się kwiaty, podlewanie trzeba ograniczyć - jeśli gleba jest stale wilgotna, roślina będzie słabo kwitła. Nawożenie roślin w gruncie ograniczamy, zwłaszcza gdy rosną na dość zasobnym podłożu. Nasturcje w pojemnikach mają większe potrzeby pokarmowe, więc zasilamy je co 2-3 tygodnie stosując wieloskładnikowe nawozy mineralne dla roślin kwitnących. Żeby nasturcja długo kwitła, usuwamy na bieżąco przekwitłe kwiatostany.

Właściwości zdrowotne nasturcji

Od dawna znane są właściwości lecznicze nasturcji. Wyciągi, nalewki czy napary stosowane były w leczeniu wysypek skórnych, anemii, przeziębieniu czy kamicy nerkowej. Wykorzystywane były do stymulowania wzrostu włosów oraz jako środek bakteriobójczy. Okłady ze świeżych liści przyspieszają gojenie się ran. Okazało się, że nasturcja jest skuteczna w walce ze szkorbutem, ponieważ zawiera do dziesięciu razy więcej witaminy C niż sałata. Należy pamiętać, że przedawkowanie nasturcji wywołuje podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego.

Nalewka z nasturcji

Na zapalenie oskrzeli, przeziębienia, ból gardła i pleśniawki w jamie ustnej przydatna okazuje się nalewka z nasturcji. Przygotowuje się ją w następujący sposób: dużą łyżkę suchych liści i kwiatów wsypujemy do szklanego naczynia i zalewamy 150 ml spirytusu. Zamykamy i odstawiamy na 14 dni w ciepłe, słoneczne miejsce. Po przefiltrowaniu stosujemy 3 razy dziennie po 15-30 kropli.

Nalewkę z nasturcji można stosować także do płukania jamy ustnej i gardła. W tym przypadku nalewkę rozcieńczamy w ciepłej wodzie w stosunku 1:10.

Nasturcja do jedzenia

Nasturcja poza właściwościami leczniczymi ma także walory kulinarne. Kwiaty i młode liście dodaje się do zup, sałatek i kanapek, a także do dekoracji różnych potraw. Kiszone owoce smakują podobnie jak kapary. Proszek z dobrze wysuszonych i rozdrobnionych nasion możemy używać zamiast pieprzu. W taki sposób wykorzystywano nasiona nasturcji w czasie II wojny światowej. Zmiażdżone nasiona używane są także do produkcji oleju spożywczego o smaku podobnym do musztardy. Wysuszone płatki kwiatów dodaje się do mieszanek herbacianych.

Nasturcja jak kapary

Jeszcze zielone, mięsiste owoce nasturcji zakonserwowane w occie, smakiem przypominają kapary. Są bardzo łatwe w przygotowaniu. Owoce gotujmy przez 15 minut w osolonej wodzie, po czym przekładamy do słoiczków i zalewamy gorącą zalewą. Na 0,5 kg owoców przygotowujemy zalewę w proporcjach: 2 szklanki octu, 1 szklanka wody, 0,5 łyżeczki soli, 10 dag cukru, 3 goździki, 3, iście laurowe, 3 ziarna gorczycy i 3 ziarna pieprzu. Zakręcamy słoiczki i pasteryzujemy ok. 15 minut.