Czerniak zawsze jest czarny?

A. Absolutnie tak

B. Może mieć inny kolor

Prawidłowa odpowiedź B
Ten rak jest tak groźny, dlatego że wcale nie musi mieć mocno czarnego koloru. Często jest różnobarwny, brązowy albo w kolorze cielistym. Zwykle tworzy się na często odsłanianej skórze dekoltu, twarzy, ust, ale też na podeszwie, pięcie, pod paznokciem czy na gałce ocznej.

Jak często badać pieprzyki?

A. Nie należy przesadzać

B. Najlepiej raz w roku

Prawidłowa odpowiedź B
Lekarze apelują, by robić to raz w roku. Wykrycie raka we wczesnym stadium to szansa na jego wyleczenie. Jeśli masz dużo pieprzyków, powyżej 50, nawet dwa razy – przed wyjazdem na wakacje i jesienią, po powrocie. Do chirurga-onkologa lub dermatologa należy pójść, gdy pojawia się nowa zmiana na skórze lub wcześniej istniejąca zaczyna się rozrastać. Dermatolog za pomocą specjalnego urządzenia, dermatoskopu, będzie mógł dokładnie obejrzeć wszystkie znamiona. Jeśli któreś go zaniepokoi, da skierowanie na zabieg wycięcia pieprzyka. Po usunięciu znamiona są badane w laboratorium. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czy usunięty pieprzyk mógł przerodzić się w zmianę nowotworową. Jest też dostępna metoda „skanowania” pieprzyków na całym ciele. Lekarz zapisuje rezultat na płycie i za rok można porównać, czy nic się nie zmieniło.

Filtry stosuje się tylko na plaży

A. Tak

B. Warto ich używać codziennie

Prawidłowa odpowiedź B
Kremy z filtrem warto stosować przez cały rok, a latem obowiązkowo. By zaczęły chronić, muszą się dobrze wchłonąć. Trzeba posmarować się co najmniej godzinę przed wyjściem na słońce. Tyle czasu trzeba, by krem dotarł do głębszych warstw skóry. Chroniący przed UVA krem musi mieć na opakowaniu symbol IPD lub PPD. Ochronę przed UVB zapewni środek ze znakiem SPF. Przed promieniowaniem podczerwonym chroni fi ltr z symbolem IR.

Duża ilość pieprzyków na ramieniu to większe ryzyko raka skóry.

A. Tak

B. Nie

Prawidłowa odpowiedź A
Specjaliści obliczyli, że więcej niż 11 znamion na jednym ramieniu znaczy, iż na całym ciele masz ich nawet ponad 100. A u osób, które mają więcej niż 50 pieprzyków, ryzyko wystąpienia raka jest znacznie wyższe.

Solarium to wstęp do opalania...

A. Tak, pomaga skórze się przygotować

B. Lepiej go unikać

Prawidłowa odpowiedź B
Naukowcy już kilka lat temu ogłosili, że solarium jest bardzo niebezpieczne dla skóry. Udowodniono, że częste korzystanie z łóżek opalających mocno zwiększa ryzyko nowotworu, w tym czerniaka. Ponadto promienie w solariach wysuszają skórę i przyspieszają jej starzenie się.

Czerniak jest bardziej groźny dla osób, które całe dnie spędzają w biurze, a na urlop jadą w tropiki.

A. Tak

B. Nie

Prawidłowa odpowiedź A
Na czerniaka nie chorują rolnicy, pracujący na słońcu. To raczej choroba tych, którzy przez cały rok pracują w biurze, a raz w roku opalają się w egzotycznych krajach.

Słońce leczy trądzik?

A. Tak, po wakacjach wracam bez pryszczy

B. To się nie sprawdza

Prawidłowa odpowiedź B
Opalanie przetłuszczającej się skóry faktycznie przynosi poprawę, bo skóra mniej się błyszczy i mocniej wysusza. Jednak jest to zmiana krótkotrwała. Bo słońce w niewielkich dawkach pomaga skórze skłonnej do przetłuszczania i wyprysków. Ale potem problem się nasila. Do wysypu krostek dochodzi najczęściej we wrześniu. Stąd wdzięczna wakacyjna nazwa przypadłości „trądzik Majorka”. Aby uniknąć problemów z cerą, wystarczy unikać pory największego nasłonecznienia.

Czy promienie przechodzące przez szyby również szkodzą?

A. Tak

B. Nie, to nie ma znaczenia

Prawidłowa odpowiedź A
Szyba zatrzymuje większość promieni UVA, ale już nie jest przeszkodą dla UVB. Badania wykazały, że rak skóry, w tym czerniak, pojawia się najczęściej po lewej stronie ciała. I to właśnie kierowcy są narażeni na działanie promieni UV, zwłaszcza po lewej stronie.

Opalanie dziecka to dobry sposób na budowanie odporności?

A. Małych dzieci nie wolno zabierać na plażę

B. Nie widzę przeciwwskazań

Prawidłowa odpowiedź A
Przejście poparzenia słonecznego w dzieciństwie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwór skóry w przyszłości. Dlatego malców poniżej pierwszego roku życia lepiej trzymać w cieniu. Starsze dzieci posmarowane filtrami mogą korzystać ze słońca do godziny 11 i po 15. Słońce jest konieczne do wytwarzania w skórze witaminy D3, niezbędnej dla odporności i kości malca. Do jej syntezy wystarczy jednak minimalna dawka słońca.

Parasol i kapelusz pozwalają bezpiecznie plażować cały dzień?

A. Tak

B. Pod warunkiem że się wysmaruję kremem z filtrem

Prawidłowa odpowiedź B
Tak długie przebywanie na słońcu, niestety, szkodzi. A ty niewiele zyskasz, bo piękną opaleniznę zdobędziesz przez pierwsze 45 minut plażowania, później dochodzi do poparzeń. A trzykrotne poparzenie słoneczne zwiększa ryzyko czerniaka. Na plaży słońce znajdzie nas wszędzie, nawet pod parasolem czy w plażowym koszu. Dzieje się tak, gdyż promienie słoneczne, zarówno UVA, jak i UVB, odbijają się od piasku (w 17 proc.) lub od trawy (w 3 proc.). Promienie odbite od tafl i wody są nawet o 25 proc. bardziej niebezpieczne niż te operujące z góry. Ponadto drobinki soli, które pozostają na skórze po kąpieli w morzu, działają jak małe soczewki, które skupiają i przyciągają promienie. Dlatego koniecznie weź prysznic, zanim znów położysz się na leżaku.

Ważne różnice

Pieprzyki na ciele konkretnej osoby są podobne. Mają taki sam kształt, kolor, grubość. Dlatego jeśli wśród swoich pieprzyków znajdziesz jeden niepasujący do reszty, tzw. brzydkie kaczątko, pokaż je lekarzowi. Zwracaj też uwagę na te pieprzyki, które pojawiają się nagle.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tekst Renata Ciemięga, konsultacja dr Beata Kosiorek-Nalewajek, dermatolog CM Enel Med