Toksyczny człowiek to taka osoba, która wywiera negatywny wpływ na najbliższe otoczenie. Najczęściej jest to człowiek konfliktowy, trudny w relacjach. Identyfikacja takich osób nie jest łatwa, bo toksyczni ludzie potrafią skutecznie manipulować otoczeniem i kamuflować swoje negatywne cechy.

Toksyczni ludzie - jak ich rozpoznać?

Toksyczni ludzie bardzo często sprawiają przykrość innym. Robią to na różne sposoby:

  • często przejawiają zachowania pasywno-agresywne,
  • ukrywają swoje prawdziwe zamiary, bywają zakłamani,
  • wpędzają innych w poczucie winy,
  • chcą dominować w otoczeniu, 
  • nie mają skrupułów w manipulowaniu ludźmi (oszukują, oczerniają, plotkują, stosują szantaż emocjonalny),
  • są skrajnie egocentryczni, przedkładając własne potrzeby nad potrzeby innych.

Każdy z nas z pewnością natknął się w życiu na osoby toksyczne, choć nie zawsze skutecznie potrafiliśmy rozpoznać ich zamiary. Szczególnie trudne jest, kiedy mamy do czynienia z toksyczną osobą w związku czy w rodzinie. Jakimi cechami charakteryzują się tacy ludzie?

Cechy toksycznych ludzi

Istnieje szereg cech, dzięki którym możemy rozpoznać toksyczną osobę w naszym otoczeniu. Toksyczny człowiek to w pierwszej kolejności osoba skupiona na własnym "ja", unikająca odpowiedzialności za swoje czyny, skłonna do przemocy psychicznej, a niekiedy nawet fizycznej.

Człowiek toksyczny potrafi manipulować innymi, jest nieprzewidywalny, a jego zamiary są zwykle nieszczere. Takie osoby czerpią przyjemność z cudzego cierpienia i lubią pogłębiać ból psychiczny u innych ludzi.

Toksyczny człowiek jest przekonany o własnej wyjątkowości i patrzy na innych "z góry" oraz lubi ich oceniać.

Jest próżny, zarozumiały, zadufany w sobie. Warto mieć na uwadze, że wśród osób toksycznych bywają też neurotycy, cechujący się bardzo zmiennymi nastrojami.

Wyżej wymienione cechy możemy zauważyć u różnych osób i w różnym środowisku społecznym. Toksyczni ludzie w pracy będą chełpili się swoimi osiągnięciami i umniejszali wagę naszych sukcesów. Będą władczy i bezwzględni w relacjach z innymi pracownikami.

Z kolei toksyczna osoba w rodzinie może być skłonna do nadużyć psychicznych, nie okazując przy tym zaufania pozostałym członkom rodziny.

Ważne jest zatem, aby umieć skutecznie identyfikować osoby toksyczne w naszym otoczeniu i umieć się przed nimi bronić. Jakie są najlepsze metody na toksycznych ludzi?

Osoby toksyczne - jak się bronić?

Jak postępować z toksyczną osobą? Przede wszystkim ważne jest, aby umieć identyfikować toksycznych ludzi wokół nas. Jeśli wiemy, że w naszym otoczeniu znajdują się osoby konfliktowe, bezwzględne, skłonne do przemocy psychicznej, to w miarę możliwości najlepiej jest unikać z nimi kontaktów.

Niestety, nie zawsze jest to możliwe. Na przykład osoba toksyczna w związku towarzyszy nam praktycznie każdego dnia, a utrzymując z nią relację stale jesteśmy narażeni na przykre doświadczenia. Czy zatem są jakieś uniwersalne metody obrony przed toksycznymi ludźmi?

Po pierwsze: jeśli ktoś ma destrukcyjny wpływ na twoje życie, to może warto rozważyć zerwanie relacji z taką osobą. Unikanie kontaktów z toksycznym człowiekiem z pewnością pozytywnie wpłynie na twoje samopoczucie i pewność siebie. Oczywiście, czasami warto jest dać "drugą szansę", ale niestety ta metoda rzadko się sprawdza.

Sytuacja zaczyna się komplikować, kiedy zerwanie kontaktów z toksycznym człowiekiem z różnych powodów nie jest możliwe - a przynajmniej nie od razu. W takich okolicznościach wiele zależy od naszych reakcji na postępowanie drugiej osoby, która utrudnia nam codzienne funkcjonowanie. Jak wówczas się zachowywać?

Z pewnością ważna jest asertywność: stanowcze reakcje na niewłaściwe postępowanie to znak, że szanujesz siebie i nie pozwolisz na ataki. Dajesz tym również do zrozumienia, że nie akceptujesz toksycznych zachowań.  

Toksyczne osoby stosują szereg psychomanipulacji. Potrafią wzbudzać poczucie winy i osłabiać pewność siebie. Są też świetnymi prowokatorami. Jeśli uświadomimy sobie mechanizmy ich zachowań oraz będziemy umieli odpowiednio reagować na ich "sztuczki", to z pewnością nabierzemy cennego dystansu do tego, co mówią i robią.

Należy w tym wszystkim pamiętać również o własnych potrzebach i nie rezygnować ze swoich pasji, planów i marzeń. 

Czy jestem toksyczną osobą?

Jeśli nie układają ci się relacje z innymi ludźmi, to być może problem leży właśnie w tobie? W różnych sferach życia wielu z nas przejawia postawy, które są charakterystyczne dla toksycznych osób.

Psychologowie i terapeuci przygotowali szereg testów, które mogą nam przybliżyć prawdę o nas samych i odpowiedzieć na pytanie: czy jestem toksyczną osobą?

Jeśli nieustannie masz złe zdanie na temat innych ludzi, dostrzegasz wyłącznie ich wady i jesteś nadmiernie wymagający, to być może problem leży po twojej stronie.

Sygnałem alarmującym jest również przesadne - tzn. nieadekwatne do okoliczności - reagowanie na różne sytuacje życia codziennego. Jeśli w dodatku czujesz się lepszy od innych i gardzisz osobami ze swojego otoczenia, to możliwe, że właśnie ty jesteś toksyczną osobą, która negatywnie wpływa na swoich bliskich.

W tej sytuacji nie należy jednak załamywać rąk, lecz szukać możliwości rozwiązania problemów. Wszelkie wątpliwości dotyczące twoich relacji z otoczeniem warto przedyskutować ze specjalistą lub kimś, kto nie będzie obawiał się naszej reakcji na krytykę. Może być to osoba z rodziny, ale także obiektywny znajomy.