Chociaż najlepszą osobą do interpretowania wyników laboratoryjnych jest lekarz, nie ma powodu, byś sama nie umiała ich odczytać. Pamiętaj przy tym, że nieznaczne przekroczenie normy zwykle nie świadczy o chorobie. Podane poniżej wartości są orientacyjne. Przed oceną swoich wyników upewnij się, jakie normy obowiązują w pracowni, w której robisz badania.

Morfologia i OB – podstawowe badania krwi

WBC  – to skrót od angielskiego zwrotu „white blood cells” oznaczającego białe ciałka krwi – leukocyty. Odgrywają one ważną rolę w reakcjach obronnych organizmu przed bakteriami, wirusami, itp.

Norma białych krwinek WBC:
 4,0-10,8 x 109/l u kobiet, jak i mężczyzn.

Na to warto zwrócić uwagę!
Podwyższona ilość białych krwinek sygnalizuje, że w organizmie toczy się stan zapalny. Może to być przeziębienie, niewyleczony ząb, ale również ostre zapalenie, np. stawów. Więcej białych ciałek krwi pojawia się także w chorobach nowotworowych. Spadek poziomu leukocytów obserwuje się m. in. w chorobach: szpiku kostnego, wątroby i śledziony. Pod koniec ciąży liczba białych krwinek może przekroczyć normę.

RBC - „red blood cells”, czerwone ciałka krwi (erytrocyty), ich zadaniem jest przenoszenie tlenu i dwutlenku węgla.

Normy krwinek czerwonych (erytrocytów, RBC):
• kobiety: 4,2-5,4 x 1012/l
• mężczyźni: 4,7-6,1 x 1012/l

Na to warto zwrócić uwagę!
Mała liczba czerwonych krwinek może świadczyć o anemii, białaczce, niedożywieniu. Większa ilość erytrocytów występuje przy wrodzonej wadzie serca, odwodnieniu oraz chorobach płuc i nerek. W ciąży, zwłaszcza w jej drugiej połowie, liczba czerwonych krwinek często spada poniżej 3,5 x 1012/l.

HGB – hemoglobina, barwnik czerwonych krwinek. Potrafi wiązać i oddawać tlen w odpowiednim momencie.

Normy hemoglobiny (HGB, Hb):
• kobiety: 11,5-16,0 g/dl (7,2-10,0 mmol/l)
• mężczyźni: 12,5-18,0 g/dl (7,8-11,3 mmol/l)

Na to warto zwrócić uwagę!
Niski poziom hemoglobiny, przy jednoczesnym zaniżonym poziomie czerwonych krwinek to wyraźny sygnał anemii. W czasie ciąży hemoglobina często spada poniżej 11 g/dl.

PLT – płytki krwi (trombocyty), wyspecjalizowane komórki, które potrafią w odpowiednim momencie łączyć się ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Norma płytek krwi (trombocytów, PLT):
• 130-450 x 109/l.

Na to warto zwrócić uwagę!
Mniejsza liczba trombocytów może świadczyć o zaburzeniach krzepliwości krwi, natomiast większa (tzw. nadpłytkowość) występuje w przypadku przewlekłych stanów zapalnych, niedoborach żelaza lub w przebiegu niektórych nowotworów. W ciąży liczba płytek nie powinna ulec znaczącej zmianie, może się jedynie troszkę zwiększyć.

OB – odczyn Biernackiego lub tzw. opad, czyli tempo opadania czerwonych ciałek w próbce krwi.

Zbyt szybkie zazwyczaj sygnalizuje rozwijającą się chorobę.

Norma OB:
U zdrowego człowieka nie powinna przekraczać 20 mm/godz.

Na to warto zwrócić uwagę!
Gdy OB jest podwyższone, często oznacza to stan zapalny w organizmie. Wynik powyżej 100 mm/godz. jest charakterystyczny dla zapalenia nerek lub mięśnia sercowego, a także nowotworów. Wartość OB wzrasta czasem pod wpływem przyjmowanych leków oraz z powodu silnego stresu. W ciąży może przekroczyć 20mm/godz.

Określenie poziomu cukru we krwi

To badanie jest przydatne przy rozpoznawaniu cukrzycy. Precyzyjne wyniki daje test polegający na oznaczeniu stężenia glukozy we krwi na czczo oraz po raz drugi w godzinę po wypiciu szklanki wody z rozpuszczonymi 75 g glukozy.

Na to warto zwrócić uwagę!
Nieprawidłowe wyniki przeprowadzonej analizy (na czczo – powyżej 105 mg%, w godzinę po podaniu glukozy – powyżej 180 mg%) mogą oznaczać cukrzycę. W prawidłowo przebiegającej ciąży poziom cukru nie powinien się zmieniać. Jednak zdarza się, że właśnie w tym okresie ujawnia się u kobiet tzw. cukrzyca ciężarnych.

Lipidogram – badanie przemiany tłuszczów w organizmie

Wykonuje się je, aby określić ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej i miażdżycy. Na podstawie próbki krwi oznacza się ogólny poziom cholesterolu, jego frakcje (HDL i LDL) oraz tzw. trójglicerydy. Osoby, które mają wysoki poziom trójglicerydów i „złego” cholesterolu, są bardziej narażone na choroby krążenia.

Ogólny poziom cholesterolu

Norma:
200 mg/dl.

HDL – „dobry” cholesterol, chroniący tętnice przed zmianami miażdżycowymi. Nie powinien spaść poniżej:
Norma:
46 mg/dl dla kobiet, 35 mg/dl dla mężczyzn.

LDL „zły” cholesterol, który zatyka ściany tętnic.
Norma:
do 190 mg/dl.

Trójglicerydy – tłuszcze, które dostają się do organizmu z pokarmów.
Norma:
do 160 mg/dl.

Analiza pracy wątroby

Wykonuje się ją, gdy istnieje podejrzenie schorzeń wątroby i dróg żółciowych. Bada się przede wszystkim poziom bilirubiny (barwnik żółci), enzymów wątrobowych: transaminazy GOT i GPT, GGTP oraz tzw. fosfatazę alkaliczną.

Na to warto zwrócić uwagę!
Podwyższona bilirubina świadczy o zakłóceniach pracy wątroby i dróg żółciowych. Wielokrotny wzrost stężenia enzymów to sygnał, m. in. zapalenia wątroby, nowotworów.

Ocena działania tarczycy

W tym celu oznacza się we krwi następujące hormony: TSH (hormon produkowany przez przysadkę mózgową, kontrolujący działanie tarczycy), tyroksynę (T4), trójjodotyroninę (T3) (oba są hormonami tarczycy).

TSH - Norma:
0,3 – 5,0 mIU/1.

Na to warto zwrócić uwagę!
Stężenie TSH wzrasta w przypadku niedoczynności tarczycy. Stężenie TSH spada, gdy tarczyca zaczyna samodzielnie, poza kontrolą przysadki, wydzielać nadmiar hormonów (jest to tzw. nadczynność tarczycy).

T3 - Norma:
1,2 – 3,0 nmo1/1.

T4 - Norma:
50 – 150 nmo1/1.

Na to warto zwrócić uwagę!
Stężenie T3 i T4 (hormonów tarczycy) jest podwyższone w nadczynności tarczycy, a obniżone w jej niedoczynności.

Badania kontrolujące nerki

Lekarz zleca je, gdy podejrzewa chorobę dróg moczowych lub zaburzenia przemiany materii. Sprawdza się najczęściej stężenie dwóch składników w osoczu krwi: kreatyniny i mocznika.

Kreatynina, norma:
62-124 mmol/l (0,7-1,4mg/dl).

Na to warto zwrócić uwagę!
Wzrost poziomu kreatyniny w surowicy krwi może świadczyć o zaburzeniach pracy nerek. Spadek poziomu tej substancji bywa spowodowany ciążą lub wyniszczeniem organizmu.

Mocznik, norma:
0-50 mg/dl (1.7-8.3 mmol/l).

Na to warto zwrócić uwagę!
Wzrost stężenia wywołują: niewydolność nerek, zwężenie moczowodów, dieta bogata w białka, gorączka, krwawienia do przewodu pokarmowego. Spadek stężenia nie ma znaczenia.