Lawenda kojarzy nam się najczęściej z lawendowymi polami we francuskiej Prowansji. Jednak coraz częściej jest wykorzystywana w naszych ogrodach. Trudno się dziwić, bo cenne są zarówno właściwości lawendy ozdobne, kosmetyczne, jak i lecznicze.

Lawenda – bogaty skład

Kwiaty lawendy kryją w sobie wszystkie najbardziej pożądane składniki – jest w nich wyjątkowo duża ilość garbników (aż 12 proc.), a ponadto triterpeny, kumaryny, fitosterole, antocyjany, kwasy organiczne, sole mineralne. Ale to, co w lawendzie najcenniejsze, to olejek eteryczny o wyjątkowo złożonej budowie. W jego skład wchodzą substancje dość rzadkie w świecie roślinnym, ale o szerokim spektrum działania – linalol, geraniol, furfurol, pinen, cyneol, borneol, a ponadto garbniki, cukry i związki mineralne. Dlatego kwiaty lawendy maja wielorakie zastosowanie.

Lawenda właściwości zdrowotne:

Lawenda na uspokojenie

Związki aromatyczne, zawarte w olejku lawendowym, wpływają kojąco na układ nerwowy. Łagodzą skutki stresu i napięcia nerwowego, ułatwiają zasypianie.

Lawenda na pobudzenie

Zapach lawendy pobudza aktywność umysłową w przypadku zmęczenia i znużenia. Można spryskać wtedy skórę wodą toaletową na bazie lawendy, zapalić kominek aromaterapeutyczny albo wziąć kąpiel z dodatkiem kilku kropli olejku.

Lawenda na złagodzenie bólu

Napar z kwiatów lawendy dział rozluźniająco na mięśnie. Pomaga złagodzić np. bóle miesiączkowe i brzucha, spowodowane nagromadzeniem się gazów. Zapach lawendy jest skutecznym środkiem zwalczającym fizyczne objawy wywołane stresem, np. napięciowe bóle głowy czy migrenę. Warto wtedy pomasować skronie kroplą olejku lawendowego albo zapalić kominek aromaterapeutyczny. Masaże olejkiem lawendowym łagodzą napięciowe bóle mięśni, a także reumatyczne bóle stawów i mięśni.

Lawenda wspomaga układ trawienny

Substancje zawarte w kwiatach i liściach lawendy pobudzają wydzielanie soków żołądkowych i żółci, poprawiają apetyt, przyśpieszają trawienie, łagodzą kolki i wzdęcia, przyśpieszają ruchy perystaltyczne jelit. Są pomocne w leczeniu zaparć i dolegliwości powodowanych niestrawnością.

Lawenda pomaga w leczeniu infekcji

Olejek z lawendy posiada właściwości antyseptyczne i bakteriobójcze. Pomocny jest w razie zapalenia gardła, zatok, oskrzeli czy migdałków. Wtedy najlepiej sprawdzą się inhalacje z użyciem olejku. Warto również używać go do płukania gardła. W okresie zwiększonego zagrożenia przeziębieniami i grypą można zaś stosować profilaktycznie nalewkę lawendową, która nie tylko zwalcza drobnoustroje, ale także pobudza układ odpornościowy. Picie naparu z lawendy jest pomocne w walce z infekcją pęcherza, gdyż dodatkowo działa moczopędnie.

Lawenda na problemy skórne

Lawenda posiada silne właściwości antyseptyczne i przeciwgrzybicze. Dlatego olejek lawendowy stosowany jest w leczeniu trądziku. Ułatwia też gojenie ran i przyśpiesza regenerację naskórka, dlatego często znajduje się w składzie toników, a także kremów przeznaczonych dla skóry wrażliwej i delikatnej. Często używany jest w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry głowy.

Syrop z lawendy

Taki syrop można wykorzystać do zrobienia letniej lemoniady lub do posłodzenia herbaty albo kawy. Warto zrobić zapasy na zimę, by w naturalny sposób zapobiegać infekcjom i walczyć ze skutkami stresu oraz bólem brzucha.

  • 1/2 szklanki kwiatów lawendy
  • 1/2 litra wody
  • 1/2 szklanki brązowego cukru
  • 1/2 limonki
  • 3 łyżki miodu

Cukier rozpuścić w gotującej się wodzie, dodać miód oraz lawendę i gotować 8 minut pod przykryciem.
Pod koniec gotowania dodać sok z limonki i gotować jeszcze przez około 3 minuty (kwiaty lawendy powinny wyblaknąć)
Tak przygotowany syrop odcedzić przez gazę do słoiczków.

Nalewka z lawendy

  • 7 łyżek kwiatów lawendy suszonej
  • 3 duże cytryny
  • 1 pomarańcza
  • 4 goździki
  • 3 szczypty imbiru
  • 1 litr wódki 40%
  • 400 g miodu naturalnego, np lipowego

Lawendę zbieramy w momencie, kiedy pączki zaczynają się otwierać i pojawiają się kolorowe kwiaty.
Aby wysuszyć, należy ją powiesić razem z łodyżkami w suchym, przewiewnym pomieszczeniu z daleka od promieni słonecznych. Proces suszenia trwa około 7 -10 dni.
Aby oddzielić kwiaty od łodyżek, zawijamy całość w papier, zwijamy w rulon i wałkujemy.

Z cytryn zdejmujemy skórkę (wcześniej je wyparzamy), wkładamy do dużego słoja, wyciskamy sok. Tak samo postępujemy z pomarańczą.
Do słoja wsypujemy suszoną lawendę. Dodajemy przyprawy, wlewamy alkohol.
Odstawiamy w ciemne miejsce na 2 tygodnie. Co jakiś czas wstrząsamy zawartością słoja.
Po tym czasie wlewamy miód, odstawiamy na kolejny tydzień. Mieszamy.
Całość flitujemy. Przelewajmy do butelek, opisujemy nazwą i datą.
Odstawiamy w chłodne, ciemne miejsce do leżakowania.

Nalewka im dłużej leżakowana, tym mocniejsza i wyrazistsza w smaku. Ma piękną bursztynową barwę.
Do spożycia nadaje się po ok. 3 tygodniach od wykonania. Ale najlepsza po leżakowaniu, co najmniej rocznym.
Nalewkę lawendową można pić dwa razy dziennie, w ilości nie większej, niż 5 ml.

Herbata z lawendy

Picie herbaty z lawendy może pomóc w problemach trawiennych, takich jak wymioty, nudności, gazy jelitowe i rozstrój żołądka. Działa uspokajająco, łagodzi stres i nerwobóle.

1 łyżkę suszonej lawendy zalać wrzącą wodą (250ml), parzyć ok. 10 min.
Zaleca się picie 2–3 razy dziennie po 100–200 ml naparu z kwiatu lawendy lub 1 szklankę na noc.

Olejek lawendowy

Lawendę można spotkać w postaci olejku eterycznego, który pochodzi z destylacji kwiatowych kłosów niektórych jej gatunków. Uważa się, że ma on właściwości antyseptyczne i przeciwzapalne. Badania wykazały, że może być przydatny w leczeniu lęku, bezsenności, depresji i niepokoju.

Ciekawostka

Naukowcy odkryli, że zapach lawendy można wykorzystać w poczekalni stomatologicznej. Badacze zmierzyli poziom lęku stomatologicznego 340 dorosłych pacjentów podczas oczekiwania w poczekalni u dentysty na ich wizytę. Połowa pacjentów była wystawiona na lawendowy zapach, podczas gdy druga połowa nie. Badanie wykazało, że osoby poddane zapachowi lawendy odczuwały mniejszy lęk przed wizyta u dentysty w porównaniu do innych pacjentów.

W letnie upalne wieczory, zarówno na ogrodowych rabatach, jak i uprawiana w donicach na balkonach i tarasach, lawenda jest stosowana jako skuteczny sposób na komary w ogrodzie. To także świetna roślina odstraszająca kleszcze oraz roślina odstraszająca mrówki. Swoim zapachem może też odstraszać mole odzieżowe.