Nie różnią się od nas wyglądem. Od nas, czyli osób neurotypowych. Nasz mózg funkcjonuje właśnie typowo, także w strefie społecznej. W ich przypadku część mózgu odpowiadająca za kontakty międzyludzkie szwankuje. Sprawia to, że mają ogromne trudności na każdym kroku.

Umówmy się na herbatę
Spróbuj wyobrazić sobie, jak czuje się osoba z AS (zespołem Aspergera), gdy spotyka się z innymi, zwłaszcza nieznajomymi. Taki oto obrazek – jesteś w tradycyjnym, chińskim domu i zaraz rozpocznie się ceremonia parzenia herbaty. Nie wiesz, jak to zrobić. Ile wody, ile herbaty, jaka filiżanka... A wszyscy wokół doskonale znają zasady i proporcje, o których ty nie masz  pojęcia. Jesteś tu sam, wszyscy patrzą na ciebie, nie jesteś w stanie nawet domyśleć się, o co im chodzi. Nawet jeżeli zaczną ci podpowiadać, nic to nie pomoże. Frustracja narasta. Pojawiają się gniew, dezorientacja, w końcu strach. Kończy się najczęściej wybuchem negatywnych emocji…. Tak właśnie najczęściej czuje się osoba z zespołem Aspergera podczas kontaktów międzyludzkich. Czy zdajesz sobie sprawę, jak często każdego dnia się to zdarza?

Zawsze swoją ścieżką
Nazywam AS-ów ludźmi-kotami. Dlaczego? Cudowna książka, napisana przez Kathy Hoopmann, przeznaczona dla dzieci i rodziców, objaśniająca w przystępny sposób zaburzenie rozwojowe, jakim jest zespół Aspergera, nosi tytuł „Wszystkie koty mają zespół Aspergera”. AS-y, tak samo jak te przemiłe zwierzęta, są indywidualistami i samotnikami. Każdy przypadek zespołu Aspergera, zarówno u dziecka, jak i dorosłego jest inny. Nie ma dwóch osób z takim samym natężeniem objawów. AS-y zachowują się inaczej, a mają na to wpływ okoliczności, w których się znajdują, podejście otoczenia, humor, pora dnia, zmęczenie i wiele innych czynników.

Jednak zespół Aspergera ma pewne wspólne cechy: 

  • zaburzone interakcje społeczne;
  • nadwrażliwość sensoryczna;
  • ograniczony zakres zainteresowań;
  • unikanie zmian;
  • zaburzona koordynacja ruchowa.

Nie potrafią się porozumieć
As-y są zazwyczaj samotnikami. Dzieci z zespołem Aspergera bardzo chcą mieć przyjaciół, ale nie wiedzą, jak ich zdobyć, a dorosłym jest łatwiej być samym. To prostsze niż wciąż zastanawiać się, co powiedzieć, jak się zachować. AS-y mają problem z odczytywaniem emocji z mimiki twarzy, nie rozumieją przenośni, śmieją się w nieodpowiednich momentach. W swoich wypowiedziach są dosłowni i szczerzy (np. „Pani jest stara”).  Nie respektują zasad, bo ich nie rozumieją. W szkole potrafią skrytykować nauczyciela, ale nie wiedzą, dlaczego ponoszą negatywne konsekwencje swojego zachowania. Cechuje ich brak wrażliwości i taktu, popełniają mnóstwo gaf. Często reagują zbyt emocjonalnie.

Za głośno
Nadwrażliwość sensoryczna  oznacza, że osoba z  zespołem Aspergera reaguje zbyt silnie lub zbyt słabo na bodźce zmysłowe takie jak: dźwięk, dotyk, światło, smak i zapach. W szkole może pojawić się strach przed dzwonkiem, agresywna reakcja na głośnych kolegów lub panią spryskaną intensywnymi perfumami. Dorosły kupuje ubrania tylko miękkie, bo przeszkadzają mu szwy i metki. Nie lubi zakupów, bo przeszkadzają mu ostre światło i głośna muzyka w sklepie. No i, niestety, często się kłóci, także z szefem, bo np. drażni go wzór tapety w jego gabinecie. Do tego dochodzą problemy z koncentracją uwagi, bo jak można się skoncentrować, kiedy ktoś głośno rozmawia przez telefon, koleżanka je jabłko, a drugiej brzęczy bransoletka.

Moja pasja
Osoby z zespołem Aspergera, tak dorośli, jak i dzieci, mają specyficzne, często bardzo wąskie i niespotykane zainteresowania. Często nie zwracają uwagi na inne dziedziny wiedzy. Posiadają ogromną wiedzę na dany temat, posługują się specjalistyczną terminologią. Dorosłe AS-y często szukają pracy zgodnej z zainteresowaniami i w zawodach niewymagających kontaktu z ludźmi – są świetnymi informatykami czy badaczami w laboratoriach.

Wszystko według planu
AS-y uwielbiają rutynę. Muszą znać swoją najbliższą przyszłość, aby się na nią przygotować. Jasne zasady to podstawa ich funkcjonowania.

Dziwne kroki
Osoby z zespołem Aspergera mają często zaburzoną koordynację ruchową, chodzą w charakterystyczny sposób, stawiając sztywne kroki. Nie panują nad rękami, niewyraźnie piszą, nie lubią manualnych prac. Nie uderzyłem specjalnie, to tylko ręka tak się… machnęła… Sytuacja trudna do wyjaśnienia, prawda?

Tekst: Joanna Hołody - Pedagog specjalny

-------------------------------

Bibliografia:

J. Święcicka „Uczeń z zespołem Aspergera”
T. Atwood „Zespół Aspergera”
T. Gałkowski „Dziecko autystyczne w środowisku rodzinnym i szkolnym”
"https://www.sp3pabianice.pl/index.php/2-uncategorised/1503-zespol-aspergera"https://www.sp3pabianice.pl/index.php/2-uncategorised/1503-zespol-aspergera
https://magazyn.wp.pl/artykul/znalezc-instrukcje-obslugi-drugiego-czlowieka-czym-jest-zespol-aspergera